Blog Archives

Ο Κανονισμός 2016/1191 και οι επιπτώσεις του στην αγορά της μετάφρασης

apostilleΤον Ιούλιο δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ ο Κανονισμός 2016/1191 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που στόχο έχει να διευκολύνει την ελεύθερη κυκλοφορία των πολιτών, απλουστεύοντας τις προϋποθέσεις υποβολής δημόσιων εγγράφων τους στα άλλα κράτη-μέλη. Ο νέος Κανονισμός, που θα τεθεί σε εφαρμογή από τα κράτη μέλη έως τον Φεβρουάριο του 2019, στην πράξη καταργεί υπάρχουσες διοικητικές διατυπώσεις όπως είναι οι επικυρώσεις και οι επίσημες μεταφράσεις δημόσιων εγγράφων. Τα έγγραφα αυτά που αφορούν, για παράδειγμα, τη γέννηση, τον γάμο, το ποινικό μητρώο κ.λπ. ενός πολίτη, ο οποίος επιθυμεί να τα χρησιμοποιήσει εντός της ΕΕ, θα συνοδεύονται από ένα πολύγλωσσο τυποποιημένο έντυπο που θα περιλαμβάνει τα εν λόγω στοιχεία.

Η εφαρμογή του Κανονισμού 2016/1191 αναμένεται να λειτουργήσει ευνοϊκά για τους πολίτες συνολικά, αλλά θα είναι ζημιογόνος για συγκεκριμένες κατηγορίες επαγγελματιών της ΕΕ. Μια πολυάριθμη επαγγελματική ομάδα που θα γνωρίσει τις επιπτώσεις του Κανονισμού είναι οι μεταφραστές που έχουν δικαίωμα να κάνουν επίσημες μεταφράσεις. Σύμφωνα με ένα Δελτίο Τύπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής από το 2013 –όταν η Επιτροπή δήλωσε αρχικά την πρόθεσή της να περιορίσει τις γραφειοκρατικές διαδικασίες κατά τη διακίνηση των πολιτών–  το συνολικό κόστος των επίσημων μεταφράσεων ανέρχεται σε €75–€100 εκ. Σε σχετική μελέτη της Επιτροπής (CoNE 5/2013) για τις επιπτώσεις από τον περιορισμό των διοικητικών διατυπώσεων το συνολικό κόστος (σημαντικό μέρος του οποίου είναι οι μεταφράσεις) κυμαίνεται μεταξύ €200–€300 εκ. ετησίως (βλ. σελ. 25). Και καθώς η οικονομική ζημία είναι μία μόνο από τις παραμέτρους των αλλαγών που απορρέουν από τον Κανονισμό αυτό, ενώσεις μεταφραστών και η Διεθνής Ομοσπονδία Μεταφραστών έχουν ήδη σπεύσει να ενημερώσουν και να συμβουλεύσουν τα μέλη τους για τις κινήσεις που πρέπει να γίνουν, ώστε να διασφαλισθούν η σταθερότητα και η προστασία της εργασίας τους. Μια πολύ καλή παρουσίαση του θέματος μπορείτε να διαβάσετε στο σχετικό άρθρο της κ. Δήμητρας Σταφυλιά, Προέδρου της Πανελλήνιας Ένωσης Επαγγελματιών Μεταφραστών Πτυχιούχων Ιονίου Πανεπιστημίου.

Εκτός από τις αντιδράσεις, απομένει να δούμε και με πόση καθυστέρηση θα εφαρμοστεί ο κανονισμός στη χώρα μας, ο οποίος πάντως αναμένεται να έχει και μια θετική επίπτωση, καθώς καταργεί την παράλογη δυνατότητα των δικηγόρων να επικυρώνουν μεταφράσεις χωρίς κατ’ ανάγκη να έχουν εκπαιδευτεί ως μεταφραστές ή να έχουν αποδείξει ότι διαθέτουν μεταφραστικές δεξιότητες.

Advertisements

Η ψηφιακή εξαφάνιση απειλεί τα ελληνικά

metanetΌπως αναφέρεται σε μελέτη που δημοσίευσε το ΜΕΤΑ-ΝΕΤ (ένα ευρωπαϊκό δίκτυο αριστείας που απαρτίζεται από 60 ερευνητικά κέντρα σε 34 ευρωπαϊκές χώρες), τουλάχιστον 21 ευρωπαϊκές γλώσσες αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο της ψηφιακής εξαφάνισης! Δεν μας προκαλεί έκπληξη ότι ανάμεσά τους βρίσκονται και τα ελληνικά.

Σύμφωνα με το δελτίο τύπου του ΜΕΤΑ-ΝΕΤ, οι περισσότεροι από 200 ειδικοί γλωσσικοί τεχνολόγοι που συμμετείχαν στην έρευνα αξιολόγησαν το επίπεδο της υποστήριξης που παρέχει η γλωσσική τεχνολογία σε 30 ευρωπαϊκές γλώσσες και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η ψηφιακή υποστήριξη για 21 από αυτές είναι ανύπαρκτη ή, στην καλύτερη περίπτωση, ανεπαρκής. Για κάθε γλώσσα το επίπεδο ανάπτυξης της γλωσσικής τεχνολογίας αξιολογήθηκε σε τέσσερις διαφορετικές περιοχές: αυτόματη μετάφραση, φωνητική αλληλεπίδραση, ανάλυση κειμένου και διαθεσιμότητα γλωσσικών πόρων. Συνολικά «21 από τις 30 γλώσσες κατατάχτηκαν από τους ειδικούς στην τελευταία κατηγορία, με “μικρή ή καθόλου υποστήριξη”, ως προς τουλάχιστον μία από τις παραπάνω περιοχές. Αρκετές γλώσσες, όπως τα ισλανδικά, τα λεττονικά, τα λιθουανικά και τα μαλτέζικα [είχαν] τη χαμηλότερη βαθμολογία σε όλες τις περιοχές. Στο άλλο άκρο της κατάταξης, μόνο η αγγλική αξιολογήθηκε ότι έχει “καλή υποστήριξη”, ενώ δεν υπάρχει καμία γλώσσα με “άριστη υποστήριξη”. Ακολουθούν τα γαλλικά, τα γερμανικά, τα ιταλικά, τα ισπανικά και τα ολλανδικά με “μέτρια υποστήριξη”. Γλώσσες όπως τα ελληνικά, αλλά και τα βασκικά, τα βουλγαρικά, τα καταλανικά, τα ουγγρικά και τα πολωνικά έχουν “αποσπασματική υποστήριξη” και ως εκ τούτου ανήκουν στις γλώσσες υψηλού κινδύνου».

Σύμφωνα με τους Hans Uszkoreit και Georg Rehm, επιμελητές της μελέτης, «τα αποτελέσματα της μελέτης μας είναι πολύ ανησυχητικά. Οι περισσότερες ευρωπαϊκές γλώσσες παρουσιάζουν μεγάλες ελλείψεις σε γλωσσικούς πόρους ενώ κάποιες από αυτές είναι τελείως παραμελημένες. Από αυτή την άποψη, είναι δύσκολο να διασφαλιστεί το ψηφιακό τους μέλλον. Υπάρχουν δραματικές διαφορές στην υποστήριξη της γλωσσικής τεχνολογίας ανάμεσα στις διάφορες ευρωπαϊκές γλώσσες και τεχνολογικές περιοχές. Το χάσμα μεταξύ ‘μικρών’ και ‘μεγάλων’ γλωσσών ολοένα και διευρύνεται. Πρέπει να εξασφαλίσουμε τον εφοδιασμό των μικρότερων και λιγότερο πλούσιων σε ψηφιακούς πόρους γλωσσών με τις απαραίτητες βασικές τεχνολογίες, αλλιώς οι γλώσσες αυτές είναι καταδικασμένες σε ψηφιακή εξαφάνιση».

Τι πρέπει να γίνει, όμως, για να αποφύγει η γλώσσα μας την ψηφιακή εξαφάνιση; Το δελτίο αναφέρει ότι «χρειάζεται μια συντονισμένη και μεγάλης κλίμακας ευρωπαϊκή προσπάθεια ώστε να καλυφθούν τα διαπιστωμένα κενά και να δρομολογηθεί η μεταφορά τεχνολογίας στις περισσότερες γλώσσες» – μια πρόταση ελαφρώς γενικόλογη και χωρίς συγκεκριμένες Από το βήμα αυτού του ενημερωτικού δελτίου έχουμε θίξει το θέμα αρκετές φορές και έχουμε δώσει διάφορες ιδέες, τις οποίες συνοψίζουμε εδώ. Θεωρούμε, λοιπόν, ότι ορισμένες ενέργειες που θα είχαν βέβαιο θετικό αποτέλεσμα είναι οι εξής:

  • Βελτίωση των εργαλείων ορθογραφικού ελέγχου για Η/Υ, κινητά και ταμπλέτες.
  • Ανάπτυξη εργαλείων γραμματικοσυντακτικού ελέγχου ψηφιακών κειμένων.
  • Καμπάνια ενάντια στη χρήση greeklish.
  • Έμφαση στο γλωσσικό λογισμικό ανοιχτού κώδικα.
  • Παροχή κινήτρων για την έκδοση λεξικών σε πολυμεσική και διαδικτυακή μορφή.
  • Συμπράξεις φορέων για τη δημιουργία ελληνικών γλωσσικών πόρων μεγάλου όγκου.
  • Δωρεάν παροχή γλωσσικών πόρων (π.χ. λεξικών, δεδομένων μεταφραστικής και ορολογικής μνήμης, σωμάτων κειμένου κ.λπ.) στους Έλληνες χρήστες.
  • Βελτίωση εργαλείων φωνητικής υπαγόρευσης και συνθετικής φωνής.
  • Εξοπλισμός των δημόσιων σχολείων με τον απαραίτητο εξοπλισμό και με λογισμικό γλωσσικής τεχνολογίας και κατάρτιση των εκπαιδευτικών.
  • Κατάρτιση και προσφορά δωρεάν εκπαιδευτικών προγραμμάτων ψηφιακού γραμματισμού.

Μπορεί μεν η γλώσσα μας να μην είναι σημαντική από τη σκοπιά του διεθνούς εμπορίου και των διεθνών κέντρων αποφάσεων, αλλά δεν παύει να είναι μια γλώσσα-σύνδεσμος με μια τεράστια πολιτιστική κληρονομιά, μια γλώσσα που εμπλούτισε με τα δάνειά της πολλές άλλες γλώσσες. Θα είναι κρίμα αν η ελληνική πολιτεία δεν αναγνωρίσει τη σπουδαιότητα της απειλής και δεν πάρει μέτρα για να αποσοβηθεί ο κίνδυνος ψηφιακής εξαφάνισης των ελληνικών, εξέλιξη που πιθανόν στο μέλλον να αναγνωριστεί ως διεθνής πολιτισμική καταστροφή.

Βρέχει δεδομένα!

Data CloudsΕίναι σαφές ότι καθώς το Διαδίκτυο θα χρησιμοποιείται από όλο και περισσότερους χρήστες στον κόσμο, τα πάντα θα αποκτήσουν μια διαδικτυακή ενσάρκωση. Η αρχή έγινε με το e-mail μας: πριν από χρόνια μάς φαινόταν παράξενη η ιδέα ότι το αρχείο των ηλεκτρονικών μηνυμάτων μας θα βρίσκεται στο Διαδίκτυο, ενώ τώρα οι περισσότεροι από εμάς χρησιμοποιούμε κάποια online υπηρεσία e-mail, όπως το Gmail, το HotMail, το Yahoo! κ.ά. Ακολούθησαν οι εφαρμογές και οι σουίτες εφαρμογών γραφείου – σήμερα πολλές εταιρείες χρησιμοποιούν αποκλειστικά τα GoogleDocs ή τη σουίτα ΖοΗο. Κι όπως διαφαίνεται από τις προσπάθειες της Google με το Chrome, ακόμα και το λειτουργικό σύστημα θα αποκτήσει διαδικτυακή μορφή στο προσεχές μέλλον.

Αν συνδυάσουμε τα παραπάνω με την πρόοδο στη διαδικτυακή υπολογιστική ή υπολογιστική νέφους (cloud computing), γίνεται σαφές ότι με το πέρας του χρόνου θα συσσωρεύονται όλο και μεγαλύτεροι όγκοι δεδομένων στο Διαδίκτυο και θα διατίθενται στους χρήστες δωρεάν ή προς ένα συμβολικό αντίτιμο. Τα πλεονεκτήματα για τους μεταφραστές είναι σαφή: περισσότερες επιλογές και πηγές για την αναζήτηση δόκιμης μετάφρασης όρων και φράσεων σε πολλές λέξεις, εξοικονόμηση χρόνου και μεγαλύτερη ακρίβεια.

Μερικές αξιόλογες πηγές δωρεάν δεδομένων για μεταφραστές, επιμελητές και τεχνικούς κειμενογράφους είναι οι ακόλουθες:

TAUS Data Association
Μετάφραση από/προς 40 γλώσσες, με βάση τις μεταφραστικές μνήμες που έχουν δωρίσει εταιρείες-κολοσσοί της Πληροφορικής.

ΜΥmemory
Μετάφραση από/προς 70 γλώσσες, με βάση πάνω από 350 εκατομμύρια μεταφράσεις φράσεων που έχουν καταχωρίσει σε αυτή την τεράστια μνήμη οι χρήστες της.

Google Translate
H υπηρεσία της Google για μετάφραση από/προς 50 γλώσσες είναι γνωστή από καιρό, αλλά ξεχωρίζει γιατί δίνει στο χρήστη τη δυνατότητα να βελτιώνει τις προτάσεις του συστήματος.

OPUS
Τεράστιο σώμα παράλληλων κειμένων, που μεταξύ άλλων περιλαμβάνει τα πρακτικά των συνεδριάσεων του Ευρωκοινοβουλίου, το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα, την πολύγλωσση βάση δεδομένων του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων, το σώμα παράλληλων υπότιτλων OpenSubs και πολλές άλλες πηγές δεδομένων.

SDL Trados AutoSuggest Dictionaries
Δωρεάν λεξικά (σε διάφορους γλωσσικούς συνδυασμούς) για την εξαιρετικά χρήσιμη λειτουργία AutoSuggest της μεταφραστικής μνήμης SDL Trados Studio 2009.

meta|φραση

Μεταφραστικές τεχνολογίες: ευλογία ή κατάρα;

Machine translationΜέσα από το newsletter μας έχουμε πλέξει αρκετές φορές το εγκώμιο της μεταφραστικής τεχνολογίας για τα εργαλεία και τις δυνατότητες που μας έχει δώσει. Η αλήθεια, βέβαια, είναι ότι… ουδέν καλόν αμιγές κακού, κι έτσι στη μεταφραστική τεχνολογία οφείλουμε και τον μεγάλο μπαμπούλα των μεταφραστών, τη μηχανική μετάφραση (ΜΜ). Τα κατά καιρούς σενάρια για πλήρη υποκατάσταση των μεταφραστών από λογισμικό ΜΜ έχουν διαψευσθεί πλήρως: αφενός η έρευνα για να καλυφθούν τα εκατοντάδες γλωσσικά ζεύγη που προκύπτουν από το συνδυασμό των γλωσσών του κόσμου έχει αβάσταχτο κόστος (ιδιαίτερα για γλώσσες με περιορισμένη χρήση στη διεθνή αγορά, όπως τα Ελληνικά) και αφετέρου η πρόοδος στην υπολογιστική τεχνολογία και τα μοντέλα ΜΜ είναι μεν σημαντική, αλλά δεν έχει καταφέρει να κάνει τους Η/Υ να αντιμετωπίζουν ικανοποιητικά την όποια απόκλιση από την κυριολεξία.

Τον τελευταίο καιρό, όμως, βλέπουμε μια πιθανώς επικίνδυνη σύγκλιση τάσεων και τεχνολογιών: Από τη μια μεριά πληθαίνουν οι online μεταφραστικές μνήμες, στις οποίες ο χρήστης μπορεί να ανεβάσει τις μεταφράσεις του, ώστε αυτές να μπορούν να χρησιμοποιηθούν από άλλους χρήστες – ως εδώ καλά. Όταν όμως αυτές οι υπηρεσίες διατίθενται επί πληρωμή και σε παρόχους μεταφραστικών υπηρεσιών ή σε πολυεθνικές εταιρείες με in house ομάδες μεταφραστών, τότε το πράγμα γίνεται περίεργο. Για να δώσουμε ένα παράδειγμα, ενώ τα εγχώρια μεταφραστικά γραφεία ζητούν από τους υπαλλήλους μεταφραστές τους να βγάζουν περίπου 2.500 λέξεις τη μέρα, μια πολυεθνική εταιρεία που δραστηριοποιείται στο χώρο των τροφίμων και χρησιμοποιεί την υπηρεσία Google Translator Toolkit, απαιτεί μετάφραση τουλάχιστον 5.000 λέξεων από τους in house μεταφραστές της ομάδας της.

Από την άλλη μεριά, μεγάλες εταιρείες προσπαθούν με τη μέθοδο της ανάθεσης στο κοινό (crowdsourcing) να εκτελέσουν με σχεδόν μηδενικό κόστος τεράστια μεταφραστικά έργα. Παράδειγμα αποτελεί η δημοφιλέστερη υπηρεσία κοινωνικής δικτύωσης, το Facebook, το περιβάλλον της οποίας μεταφράστηκε σε δεκάδες γλώσσες εξ ολοκλήρου από εθελοντές, ορισμένοι εκ των οποίων ήταν μεταφραστές.

Τι συμπέρασμα μπορεί να βγάλει κανείς από όλα αυτά; Σίγουρα όχι ότι η μεταφραστική τεχνολογία πρέπει να εξοβελιστεί στο πυρ το εξώτερο. Κάτι τέτοιο θα ήταν ούτως ή άλλως αδύνατο. Φαίνεται, όμως, πως κινδυνεύουμε περισσότερο από τον ίδιο μας τον εαυτό, επειδή δεν καταλαβαίνουμε προς τα πού μας πάει η κάθε τεχνολογία. Βοηθώντας άγνωστες μέχρι χθες σε εμάς εταιρείες να συλλέξουν τεράστιους όγκους πολυγλωσσικών μεταφραστικών μονάδων ή εταιρείες-κολοσσούς να μεταφράσουν χωρίς κόστος τους ιστότοπούς τους, βάζουμε τα χεράκια μας και βγάζουμε τα ματάκια μας, όπως λέει και το γνωστό λαϊκό άσμα. Ας προσπαθήσουμε, λοιπόν, όλοι να ενημερωθούμε και να κατανοήσουμε καλύτερα τις μεταφραστικές τεχνολογίες, ώστε να τις εκμεταλλευτούμε προς όφελός μας και να αποφύγουμε τη μακροπρόθεσμη παράπλευρη ζημία στο επάγγελμά μας.

%d bloggers like this: