Blog Archives

Πανελλήνια Ένωση Μεταφραστών: νέο καταστατικό, νέες ευθύνες!

Εξωστρέφεια. Ευελιξία. Πολυσυλλεκτικότητα. Οικονομική ευρωστία. Εκπροσώπηση πολλών γλωσσικών επαγγελμάτων. Αύξηση της αναγνωρισιμότητας. Αύξηση του αριθμού των μελών. Προστασία των δικαιωμάτων των μελών. Χάραξη ενός στρατηγικού πλάνου για την αναβάθμιση της ΠΕΜ.

Αυτά –και πολλά άλλα– ήταν τα ζητούμενα που συζητήθηκαν στην καταστατική συνέλευση της Πανελλήνιας Ένωσης Μεταφραστών στη Θεσσαλονίκη, το Σάββατο 1 Απριλίου. Οι παροικούντες τη συνδικαλιστική Ιερουσαλήμ του μεταφραστικού κόσμου, γνωρίζουν ότι η ΠΕΜ, η αρχαιότερη και πολυμελέστερη ένωση συλλογικής εκπροσώπησης των μεταφραστών στη χώρα μας, λειτουργούσε επί χρόνια με ένα απαρχαιωμένο καταστατικό, που δεν της επέτρεπε να δράσει όπως έπρεπε και να εξυπηρετήσει αποτελεσματικά τον σκοπό της. Παρά τις προσπάθειες των προηγούμενων ΔΣ, δεν είχε σταθεί δυνατό να οργανωθεί μια συνέλευση με τον απαιτούμενο αριθμό μελών, ώστε να αναθεωρηθεί δεόντως το καταστατικό. Δουλεύοντας σκληρά και στοχευμένα, όμως, το παρόν ΔΣ κατόρθωσε να κινητοποιήσει πολλά μέλη της ΠΕΜ και να οργανώσει μια άκρως επιτυχημένη συνέλευση, στην οποία ψηφίστηκαν πολλές τροποποιήσεις, που θα δώσουν νέα πνοή και νέους στόχους στην ένωση.

Σε ό,τι αφορά τις περαιτέρω δράσεις, στρατηγική προτεραιότητα δόθηκε –δικαίως, κατά τη γνώμη μας– στη θεσμική κατοχύρωση του ισόκυρου του μεταφραστικού έργου των μελών της ΠΕΜ, ώστε η υπογραφή και σφραγίδα τους να αρκεί από μόνη της για την αποδοχή αυτών από κάθε υπηρεσία. Παράλληλα, θα επιδιωχθεί η αύξηση της αναγνωρισιμότητας της ΠΕΜ και η προσέλκυση μελών από κάθε γωνιά της Ελλάδας, ώστε η ΠΕΜ να αποκτήσει μια βάση μελών που να μην εδράζεται κυρίως στη Β. Ελλάδα, θα προετοιμαστεί ένας Κώδικας Δεοντολογίας για ψήφιση στην επόμενη ΓΣ, θα διευρυνθεί το πρόγραμμα κατάρτισης των μελών και θα διοργανωθεί διημερίδα για τα προβλήματα του κλάδου σε συνεργασία με το Ιόνιο Πανεπιστήμιο.

Aξίζουν  συγχαρητήρια στα μέλη του ΔΣ (Ράινα Διαμαντίεβα, Άγγελος Κακλαμάνης, Μαριάννα Μιλούνοβιτς, Ευδοξία Ρέντα και Φώτης Φωτόπουλος), αλλά και στον συνάδελφο και έγκριτο νομικό Παναγιώτη Κριμπά που συνέβαλε τα μάλα και έδωσε πολύτιμες συμβουλές σε σύνθετα νομικά θέματα.  Ξεκινάει μια νέα εποχή για την ΠΕΜ και ευχόμαστε ολόψυχα στο ΔΣ και τα μέλη που προσφέρουν εθελοντικά τη βοήθειά τους να φέρουν επιτυχώς εις πέρας το έργο τους!

Ο Κανονισμός 2016/1191 και οι επιπτώσεις του στην αγορά της μετάφρασης

apostilleΤον Ιούλιο δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ ο Κανονισμός 2016/1191 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που στόχο έχει να διευκολύνει την ελεύθερη κυκλοφορία των πολιτών, απλουστεύοντας τις προϋποθέσεις υποβολής δημόσιων εγγράφων τους στα άλλα κράτη-μέλη. Ο νέος Κανονισμός, που θα τεθεί σε εφαρμογή από τα κράτη μέλη έως τον Φεβρουάριο του 2019, στην πράξη καταργεί υπάρχουσες διοικητικές διατυπώσεις όπως είναι οι επικυρώσεις και οι επίσημες μεταφράσεις δημόσιων εγγράφων. Τα έγγραφα αυτά που αφορούν, για παράδειγμα, τη γέννηση, τον γάμο, το ποινικό μητρώο κ.λπ. ενός πολίτη, ο οποίος επιθυμεί να τα χρησιμοποιήσει εντός της ΕΕ, θα συνοδεύονται από ένα πολύγλωσσο τυποποιημένο έντυπο που θα περιλαμβάνει τα εν λόγω στοιχεία.

Η εφαρμογή του Κανονισμού 2016/1191 αναμένεται να λειτουργήσει ευνοϊκά για τους πολίτες συνολικά, αλλά θα είναι ζημιογόνος για συγκεκριμένες κατηγορίες επαγγελματιών της ΕΕ. Μια πολυάριθμη επαγγελματική ομάδα που θα γνωρίσει τις επιπτώσεις του Κανονισμού είναι οι μεταφραστές που έχουν δικαίωμα να κάνουν επίσημες μεταφράσεις. Σύμφωνα με ένα Δελτίο Τύπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής από το 2013 –όταν η Επιτροπή δήλωσε αρχικά την πρόθεσή της να περιορίσει τις γραφειοκρατικές διαδικασίες κατά τη διακίνηση των πολιτών–  το συνολικό κόστος των επίσημων μεταφράσεων ανέρχεται σε €75–€100 εκ. Σε σχετική μελέτη της Επιτροπής (CoNE 5/2013) για τις επιπτώσεις από τον περιορισμό των διοικητικών διατυπώσεων το συνολικό κόστος (σημαντικό μέρος του οποίου είναι οι μεταφράσεις) κυμαίνεται μεταξύ €200–€300 εκ. ετησίως (βλ. σελ. 25). Και καθώς η οικονομική ζημία είναι μία μόνο από τις παραμέτρους των αλλαγών που απορρέουν από τον Κανονισμό αυτό, ενώσεις μεταφραστών και η Διεθνής Ομοσπονδία Μεταφραστών έχουν ήδη σπεύσει να ενημερώσουν και να συμβουλεύσουν τα μέλη τους για τις κινήσεις που πρέπει να γίνουν, ώστε να διασφαλισθούν η σταθερότητα και η προστασία της εργασίας τους. Μια πολύ καλή παρουσίαση του θέματος μπορείτε να διαβάσετε στο σχετικό άρθρο της κ. Δήμητρας Σταφυλιά, Προέδρου της Πανελλήνιας Ένωσης Επαγγελματιών Μεταφραστών Πτυχιούχων Ιονίου Πανεπιστημίου.

Εκτός από τις αντιδράσεις, απομένει να δούμε και με πόση καθυστέρηση θα εφαρμοστεί ο κανονισμός στη χώρα μας, ο οποίος πάντως αναμένεται να έχει και μια θετική επίπτωση, καθώς καταργεί την παράλογη δυνατότητα των δικηγόρων να επικυρώνουν μεταφράσεις χωρίς κατ’ ανάγκη να έχουν εκπαιδευτεί ως μεταφραστές ή να έχουν αποδείξει ότι διαθέτουν μεταφραστικές δεξιότητες.

Μετάφραση και διερμηνεία: H ανάπτυξη είναι εδώ!

growthΜιας και τον Σεπτέμβρη ξεκινάει πάντα και μια νέα ακαδημαϊκή χρονιά, είπαμε να μοιραστούμε μαζί σας μια ευχάριστη είδηση, για να έχουμε όλοι ένα καλό και ευοίωνο ξεκίνημα. Παρότι τα τελευταία χρόνια η φράση «έρχεται η ανάπτυξη» έχει καταλήξει πικρόχολο αστείο στη χώρα μας, τα στοιχεία που μας έρχονται από διάφορες πηγές καταδεικνύουν με σαφήνεια ότι η ανάπτυξη έχει έρθει στην αγορά των γλωσσικών επαγγελμάτων και ιδιαίτερα στη μετάφραση και στη διερμηνεία! Στην ετήσια έρευνά της, η διεθνής εταιρεία διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού CareerBuilder εξέτασε στοιχεία από 90 κυβερνητικές πηγές των ΗΠΑ και κατέληξε στην πρόβλεψη ότι ο τομέας της μετάφρασης και της διερμηνείας θα σημειώσει αύξηση 28% στην απασχόληση την 5ετία 2016-2021, προσθέτοντας πάνω από 10.500 νέες θέσεις εργασίας.  Παράλληλα, τον Ιούλιο που μας πέρασε, το περιοδικό Inc . δημοσίευσε την ετήσια λίστα των 5.000 αμερικανικών εταιρειών που κατέγραψαν τη μεγαλύτερη ανάπτυξη στον κύκλο εργασιών τους και με χαρά διαπιστώσαμε διαβάζοντας την ανάλυση του ιστότοπου Slator ότι στη λίστα συμπεριλαμβάνονται και 21 πάροχοι γλωσσικών υπηρεσιών, με ποσοστά αύξησης του κύκλου εργασιών που φτάνουν ακόμα και το διαστημικό 2.844%! Η ανάπτυξη, όμως, δεν περιορίζεται στις ΗΠΑ, αφού τα στοιχεία που έχει συλλέξει η GALA (Ένωση Παγκοσμιοποίησης και Τοπικής Προσαρμογής) μιλούν για σταθερή ετήσια ανάπτυξη της παγκόσμιας αγοράς γλωσσικών υπηρεσιών σε μέσο ποσοστό 5,52% τα τελευταία χρόνια, ενώ τόσο η GALA όσο και η Common Sense Advisory, η μεγαλύτερη συμβουλευτική εταιρεία του χώρου, βλέπουν ότι η ανάπτυξη θα συνεχιστεί παγκοσμίως τα επόμενα χρόνια, με ρυθμό που θα αγγίξει έως και το 7,5% και κύκλο εργασιών που θα φτάσει τα 45 δις δολάρια!

Καθώς, λοιπόν, η αγορά των γλωσσικών υπηρεσιών αναπτύσσεται κόντρα στην οικονομική κρίση, ωθούμενη από τις ανάγκες της παγκοσμιοποιημένης αγοράς, της γεωπολιτικής αστάθειας και του μεταναστευτικού ζητήματος, δεν μας προκαλεί έκπληξη ότι τα επαγγέλματα του μεταφραστή και του διερμηνέα φιγουράρουν σε διάφορες λίστες με τα επαγγέλματα που προσφέρουν σημαντικές προοπτικές εργασίας. Τον περασμένο Σεπτέμβριο, η εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ δημοσίευσε στοιχεία μιας έρευνας που κατέγραψε τους μεταφραστές και τους διερμηνείς στις ειδικότητες που αναμένεται να έχουν αυξανόμενη απασχολησιμότητα στην επόμενη δεκαετία (ανάλογα στοιχεία βλέπουμε και σε δημοσίευση του Capital Invest στον ιστότοπο ergasianews.gr), ενώ ανάλογες εκτιμήσεις βλέπουμε και από διεθνείς φορείς, όπως η Αμερικανική Στατιστική Υπηρεσία για την Αγορά Εργασίας (U.S. Bureau of Labor Statistics), η οποία τοποθετεί τη Μετάφραση και τη Διερμηνεία στη 2η θέση της λίστας με τα 25 επαγγέλματα που αναμένεται να έχουν τη μεγαλύτερη ζήτηση τα επόμενα δέκα χρόνια.

Σαφώς η ανάπτυξη και μόνο δεν επαρκεί. Χρειάζεται να βελτιωθούν πολλά στον εργασιακό τομέα μας για να μπορούν οι αφανείς ήρωες της αγοράς των γλωσσικών υπηρεσιών, οι μεταφραστές και οι διερμηνείς, να είναι πλήρως ικανοποιημένοι με τις συνθήκες εργασίας και τις αμοιβές τους. Όμως, αν μη τι άλλο, τα στοιχεία αυτά μας επιβεβαιώνουν ότι πατάμε σε στέρεο έδαφος και ότι μπορούμε να ατενίζουμε το μέλλον με αισιοδοξία!

Ημερίδα: Οι Μεταφραστές και ο Λόγος τους

EKPA_LogosΗμερίδα με θέμα «Οι μεταφραστές και ο λόγος τους» οργανώνει το Τμήμα Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών στις 27 Μαΐου. Συγγραφείς, μεταφραστές, επιμελητές και καθηγητές του ΕΚΠΑ παρουσιάζουν διαφορετικές οπτικές για τον ρόλο και τον λόγο του μεταφραστή και τη σχέση του με το κείμενο, τον αναγνώστη και τον συγγραφέα.

Δείτε το πλήρες πρόγραμμα της ημερίδας.

The Language Project

languageprojectΜε ιδιαίτερο ενδιαφέρον πληροφορηθήκαμε από τη διδάσκουσα της σχολής μας Ζωή Ρέστα και τη μεταφράστρια Βιολέττα Τσιτσιλιάνη για την πολιτιστική πρωτοβουλία The Language Project. Μια πρωτοβουλία με δράσεις σε Αθήνα, Κέρκυρα και Θεσσαλονίκη,  που σκοπό της έχει να κάνει τους νέους να ασχοληθούν με τις ξένες γλώσσες, να αγαπήσουν τη μετάφραση και να ενημερωθούν για το επάγγελμα του μεταφραστή.

Όπως μας ενημέρωσαν τα δύο μέλη της οργανωτικής ομάδας, πρόκειται για «διοργανώσεις workshops και webinars, συνεντεύξεις και παρουσιάσεις, μεταφραστικά events με σκοπό την εξωστρέφεια του επαγγέλματος του μεταφραστή, την προώθηση της μετάφρασης ως μια συνδημιουργική διαδικασία και τη δημιουργία ενός δικτύου νέων, φοιτητών, μαθητών και όσων αγαπούν τη γλώσσα και την επικοινωνία».
Το πρόγραμμα των δράσεων ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 2015 με έναν κύκλο συνεντεύξεων. Νέες και νέοι μίλησαν μπροστά στην κάμερα για την αγάπη τους  και τη σχέση τους με τις ξένες γλώσσες.

Ακολούθησε, στις 25 Φεβρουαρίου, ένα διήμερο Hands-On Subtitling Workshop, που πραγματοποιήθηκε στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο. η ομάδα εργασίας που διαμορφώθηκε θα υποτιτλίσει ταινίες και ντοκιμαντέρ σε συνεργασία με το Ιόνιο Πανεπιστήμιο, το Πανεπιστήμιο του Μάιντς, την FilmAkademie Baden-Wurttemberg και το Corfu Audiovisual Arts Festival.

Επόμενος σταθμός: Αθήνα, 23 Απριλίου, Goethe-Institut Athen . Θα πραγματοποιηθεί workshop μετάφρασης όπου νέες και νέοι θα δουλέψουν ομαδικά, χρησιμοποιώντας τη μετάφραση ως εργαλείο εκμάθησης μιας ξένης γλώσσας.

Στη συνέχεια, στο πλαίσιο της Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης (12-15/5), σε συνεργασία με το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού και την υποστήριξη της ΠΕΕΜΠΙΠ , θα πραγματοποιηθούν ποικίλες εκδηλώσεις, όπως Translation Slams και το Transparent Translator event, καθιερωμένο πλέον στην Έκθεση Βιβλίου της Φρανκφούρτης.

Ο κύκλος των δράσεων κλείνει τον Μάιο στην Κέρκυρα, με ένα τελευταίο workshop για τη μετάφραση κόμικ. Σε συνεργασία με καθηγητές και διδακτορικούς φοιτητές του Ιονίου Πανεπιστημίου και του Πανεπιστημίου της Μάλαγα, θα δουλευτεί live η μετάφραση ενός κόμικ σε όλα της τα στάδια.

To The Language Project είναι μέρος του ΣτART, ενός προγράμματος του ιδρύματος Robert Bosch Stiftung , που διεξάγεται σε συνεργασία με το Goethe-Institut Thessaloniki και το Bundesvereinigung Soziokultureller Zentren e.V. (Γερμανικό Δίκτυο Πολιτιστικών Κέντρων).

Εμείς ευχόμαστε καλή επιτυχία στις εκδηλώσεις αυτής της τόσο ενδιαφέρουσας πρωτοβουλίας! Για να ενημερώνεστε ή αν θέλετε να επικοινωνήσετε με τα μέλη του The Language Project, μπορείτε να χρησιμοποιείτε τις παρακάτω υπηρεσίες:

Twitter: the_languagepjt

Facebook: The Language Project

Η άνοιξη της μετάφρασης!

springΜεγάλη κινητικότητα παρατηρείται από το φθινόπωρο και μετά στο μεταφραστικό τοπίο της χώρας μας, σε επίπεδο εκπαιδευτικών φορέων, συλλογικών φορέων και οργάνων της ΕΕ. Για να είστε ενήμεροι για όσα έγιναν ή προγραμματίζονται για την άνοιξη, καταγράψαμε για εσάς τα βασικά:

3 Απριλίου 2015 – Ημερίδα Εργασίας για την ίδρυση Δικτύου ορολογίας για την ελληνική γλώσσα και μετάφραση .
Για να καλύψει την έλλειψη οργανωμένου δικτύου ορολογίας σε Ελλάδα και Κύπρο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή οργάνωσε τον Απρίλιο του 2014 ημερίδα εργασίας για την αντιμετώπιση της αναγνωρισμένης αυτής έλλειψης. Με βάση τα συμπεράσματα της ημερίδας και τις διαβουλεύσεις με ενδιαφερόμενους φορείς και οργανισμούς, η Επιτροπή διαμόρφωσε μια σειρά από προτάσεις για τη δημιουργία και λειτουργία ενός Δικτύου για την ορολογική υποστήριξη των Υπηρεσιών Ελληνικής Μετάφρασης των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και γενικότερα των μεταφραστικών εργασιών και της δημόσιας διοίκησης σε Ελλάδα και Κύπρο.

Σε νέα ημερίδα εργασίας, που έγινε στις 3 Απριλίου στην Ακαδημία Αθηνών (δείτε εδώ τις εναρκτήριες ομιλίες), παρουσιάστηκε και επίσημα το εν λόγω Δίκτυο, το οποίο προβλέπεται να αποτελέσει χώρο συγκέντρωσης και επαφών μεταξύ οργανισμών και φορέων του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Στόχος του θα είναι να διευκολύνει τη δημιουργία κοινώς αποδεκτής ορολογίας ώστε αυτή να είναι σαφής, κατανοητή και προσβάσιμη σε όλους.

Το Δίκτυο θα λειτουργεί σε ένα περιβάλλον διαδικτυακού φόρουμ (όπου θα συζητούνται τα ορολογικά ερωτήματα) και wiki (όπου θα διαμορφώνονται τα ορολογικά δελτία), και θα διαθέτει υπηρεσία επείγουσας απόδοσης καινοφανών ή προβληματικών όρων (που θα απαρτίζεται από ομάδες εργασίας του Δικτύου για συγκεκριμένα γνωστικά αντικείμενα προτεραιότητας).

Η ιδέα του Δικτύου είναι εξαιρετική, βεβαίως, αλλά μπορεί να γίνει ακόμα καλύτερη αν:

  • Οι όροι που συζητούνται και αποδίδονται από τους ειδικούς του Δικτύου συγκεντρώνονται σε ένα γλωσσάρι το οποίο να είναι διαθέσιμο και στο ευρύ κοινό.
  • Υλοποιηθεί η πρόταση για τη συλλογή σε μια κοινή πλατφόρμα όλων των ορολογικών πόρων που διαθέτουν οι υπηρεσίες του Δημοσίου.
  • Δοθεί η δυνατότητα εξαγωγής των πόρων αυτών σε μορφότυπα ορολογικής μνήμης, ώστε η διάχυση των επίσημων όρων να είναι ταχύτερη.
  • Δοθεί δυνατότητα συμμετοχής υποβολής ερωτημάτων στο Δίκτυο και στις ιδιωτικές εταιρείες που είναι ανάδοχοι ευρωπαϊκών έργων μετάφρασης.


12 Μαΐου 2015 – Διασυνοριακή Ημερίδα Εργασίας για τη χαρτογράφηση του μεταφραστικού χώρου σε Ελλάδα και Κύπρο.
Το Γραφείο Αθηνών της Γενικής Διεύθυνσης Μετάφρασης (σε συνεργασία με το Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Διερμηνείας και Μετάφρασης του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης) οργανώνει ημερίδα εργασίας για να καθοριστούν οι απαιτήσεις έρευνας για τη χαρτογράφηση του μεταφραστικού χώρου σε Ελλάδα και Κύπρο.

Η ανάγκη για την εν λόγω έρευνα έγινε προφανής στο συνέδριο για «Το μέλλον των γλωσσικών επαγγελμάτων» που έγινε στον Πειραιά στις 8 Νοεμβρίου 2014. Πράγματι, μόνο μια λεπτομερής και επιστημονική αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης στο χώρο της μετάφρασης και της διερμηνείας σε Ελλάδα και Κύπρο μπορεί να χρησιμεύσει για την διαμόρφωση προτάσεων με στόχο τη βελτίωση των συνθηκών στα συγκεκριμένα επαγγέλματα.

Στόχος της ημερίδας εργασίας είναι να καθοριστούν τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα της έρευνας (δημογραφικά, χαρακτηριστικά εκπαίδευσης και κατάρτισης, αμοιβές, ασφαλιστικό καθεστώς, ειδίκευση, προϋπηρεσία, χρήση εργαλείων και τεχνολογίας, συμμετοχή σε επαγγελματικές οργανώσεις, ενδοενωσιακές και διεθνείς δραστηριότητες κ.ά.). Στην έρευνα θα ληφθούν υπόψη και δύο προηγούμενες σχετικές μελέτες που διεξήχθησαν σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης (συγκεκριμένα η μελέτη για το μέγεθος της γλωσσικής βιομηχανίας στην ΕΕ (2009) και η μελέτη για την κατάσταση του επαγγέλματος του μεταφραστή στην ΕΕ (2012)).


21-23 Μαΐου 2015 – 5η Συνάντηση Εργασίας Ελληνόφωνων Μεταφρασεολόγων
Ο Τομέας Μετάφρασης του Τμήματος Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Α.Π.Θ. διοργανώνει ένα από τα πιο ενδιαφέροντα μεταφρασεολογικά συνέδρια του ελληνόφωνου χώρου, την 5η Συνάντηση Εργασίας Ελληνόφωνων Μεταφρασεολόγων.

Η συνάντηση συγκεντρώνει ερευνητές που δραστηριοποιούνται στο επιστημονικό πεδίο της μεταφρασεολογίας, με σκοπό την προώθηση της έρευνας και την καθιέρωση της μεταφραστικής επιστήμης στον ελληνόφωνο χώρο. Με ανακοινώσεις, εισηγήσεις και συζητήσεις σε στρογγυλές τράπεζες, οι σύνεδροι θα ασχοληθούν από θεωρητική αλλά και πρακτική σκοπιά με θέματα όπως:

  • Η μετάφραση ως συνάντηση και αντιπαράθεση πολιτισμών.
  • Mετάφραση και γλώσσα: συλλογική οργάνωση του λόγου, γλωσσική ποικιλία, και είδη κειμένων.
  • Μετάφραση και Λογοτεχνία.
  • Μετάφραση και νέες τεχνολογίες, μεταφραστικά εργαλεία, αυτόματη μετάφραση, επεξεργασία φυσικών γλωσσών, διαδίκτυο, επιχώρια προσαρμογή, οπτικοακουστική μετάφραση, πολυμεσική μετάφραση.
  • Μετάφραση και πολιτισμική, κοινωνική και πολιτική αλλαγή.
  • Η μετάφραση στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, των δικτύων πληροφόρησης και της ψηφιοποίησης.
  • Το επάγγελμα του μεταφραστή.
  • Διερμηνεία.
  • Διδακτική της Μετάφρασης, επιμόρφωση των μεταφραστών.
  • Ορολογία – Ορογραφία.

Αν θέλετε να ενημερωθείτε για την έρευνα και τις εξελίξεις στα παραπάνω πεδία, βάλτε την 5η Συνάντηση Εργασίας Ελληνόφωνων Μεταφρασεολόγων στο καλεντάρι σας! Η Θεσσαλονίκη θα φοράει τα ανοιξιάτικά της, οπότε είναι μια τέλεια ευκαιρία να συνδυάσετε το τερπνόν μετά του ωφελίμου!

* * *

Καλή άνοιξη σε όλους!

Τι θέλουμε να φέρει το 2015 για τη Μετάφραση

2013Νέα χρονιά, νέες προσδοκίες! Τα τελευταία χρόνια είδαμε σημαντική αύξηση του ενδιαφέροντος για τη μετάφραση σε παγκόσμιο επίπεδο, αύξηση που οφείλεται σε μια σειρά από παράγοντες:

  • Εκθετική αύξηση του όγκου των παραγόμενων δεδομένων (κάθε χρόνο παράγουμε σχεδόν τριπλάσια δεδομένα από τον προηγούμενο) και κατά συνέπεια αύξηση του όγκου των προς μετάφραση δεδομένων.
  • Ενίσχυση της πολυγλωσσίας στον Ιστό.
  • Ανάγκη ενημέρωσης σε πραγματικό χρόνο, η οποία περιγράφεται πλέον στα ΜΜΕ με τον όρο nowism.
  • Ανάγκη διαγλωσσικής αναζήτησης στον Ιστό – και κατ’ επέκταση: ανάγκη των μηχανών αναζήτησης να διαχειρίζονται και να παρέχουν πρόσβαση σε πολυγλωσσικές εκδοχές δυναμικού περιεχομένου καθώς και περιεχομένου που παράγεται από το χρήστη.
  • Λόγοι εσωτερικής και διεθνούς πολιτικής σημαντικών κρατών στην παγκόσμια σκακιέρα.
  • Εμφάνιση νέων τεχνολογιών και μοντέλων εργασίας, όπως η υπολογιστική νέφους (cloud computing), τα εξελιγμένα υβριδικά μοντέλα Μηχανικής Μετάφρασης και το crowdsourcing (ανάθεση έργων σε εθελοντές χρήστες).

Παράλληλα παρατηρήσαμε αύξηση του ενδιαφέροντος τόσο για τα γλωσσικά επαγγέλματα όσο και για την εκπαίδευση μεταφραστών και διερμηνέων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αύξηση στην οποία σίγουρα συνέβαλε ο θεσμός του European Masters in Translation.

Aν, λοιπόν, θέλουμε να ρίξουμε μια ανασκοπική ματιά στο 2014, το βασικό συμπέρασμα που μπορούμε να βγάλουμε είναι ότι αυτή η αύξηση ενδιαφέροντος έφτασε επιτέλους και στη χώρα μας! Αποτυπώθηκε τόσο στην πληθώρα των ακαδημαϊκών και επαγγελματικών εκδηλώσεων που διοργανώθηκαν τη χρονιά που πέρασε (εκδηλώσεις για την Παγκόσμια Ημέρα Μετάφρασης στην Αθήνα από τη σχολή μας και στη Θεσσαλονίκη από την ΠΕΜ, συνέδριο για το «Μέλλον των Γλωσσικών Επαγγελμάτων» από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκδήλωση Shaping our Common Future της FIT και της ΠΕΕΜΠΙΠ, 2ο Διεθνές συνέδριο της IAPTI κ.ά.) όσο και στη δραστηριοποίηση πολλών συναδέλφων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με σκοπό την ενημέρωση του κοινού για τη σημασία της μετάφρασης και της διερμηνείας και τη δημιουργία προστιθέμενης αξίας στα γλωσσικά επαγγέλματα.

Σίγουρα η κατάσταση δεν είναι ρόδινη, τα δε προβλήματα που αντιμετωπίζει ο κλάδος μας έχουν οξυνθεί από την οικονομική κρίση και δεν μπορούν να λυθούν με ευχολόγια. Ελπίζουμε, όμως, ότι η δραστηριότητα που περιγράψαμε παραπάνω θα οδηγήσει αφενός στην ενίσχυση της επαγγελματικής συνείδησης των μεταφραστών και των διερμηνέων, ώστε να προστατεύουμε πρώτοι εμείς τα δικαιώματά μας, και αφετέρου στην από κοινού δράση των τριών μεγαλύτερων συλλόγων (ΠΕΜ – ΠΕΕΜΠΙΠ – ΣΜΕΔ) για την αντιμετώπιση προβλημάτων ανασφάλιστης και υποαμοιβόμενης εργασίας, αλλά και για την διατύπωση ορθών πρακτικών για όλα τα μέλη του μεταφραστικού οικοσυστήματος.

Το 2014 ήταν αναμφίβολα μια πολύ ενδιαφέρουσα χρονιά για τη μετάφραση στη χώρα μας. Ας δουλέψουμε όλοι για να κάνουμε το 2015 χρονιά-ορόσημο και να δώσουμε στα γλωσσικά επαγγέλματα τη θέση που τους αξίζει!

Μαρία Μουσαφίρη: μια Ελληνίδα στο Δ.Σ. της FIT

MousafiriΗ FIT, η Διεθνής Ομοσπονδία Μεταφραστών, είναι η μεγαλύτερη ένωση συλλόγων επαγγελματιών μεταφραστών, διερμηνέων και άλλων ειδικών της αγοράς γλωσσικών επαγγελμάτων και εκπροσωπεί τα συμφέροντα περίπου 100.000 μελών σε όλο τον κόσμο. Στις πρόσφατες εκλογές για την ανάδειξη νέου ΔΣ της FIT στο Βερολίνο, η κα. Μαρία Μουσαφίρη, επίτιμο μέλος της Πανελλήνιας Ένωσης Μεταφραστών (ΠΕΜ), κατόρθωσε να εκλεγεί ως μέλος και ανέλαβε καθήκοντα ως Υπεύθυνη Νότιας Ευρώπης.

Μετά την εκλογή της, μιλήσαμε μαζί της για να τη συγχαρούμε και να για να της απευθύνουμε μερικά ερωτήματα:

 

  1. Με ποιους τρόπους υποστηρίχτηκε η υποψηφιότητά σας από εσάς και από την ΠΕΜ; Τι θεωρείτε πως έπαιξε καταλυτικό ρόλο στην εκλογή σας;

Η Πανελλήνια Ένωση Μεταφραστών δέχτηκε με ενθουσιασμό και ψήφισε ομόφωνα την πρότασή μου να συμμετέχω στις εκλογές της FIT, συναισθανόμενη την αξία που αυτό μπορεί να κομίσει στην ΠΕΜ. Ανεκτίμητη η συνεισφορά των συναδέλφων, που με στήριξαν πρακτικά και ηθικά με συμβουλές και εμψυχωτικά μηνύματα τις στιγμές που η πίστη μου υποχώρησε. Η επιτυχία είναι ασφαλώς και συλλογική, με την έννοια ότι η στάση μου στο Βερολίνο διαμορφώθηκε από τη ζύμωση με την ελληνική μας μεταφραστική κοινότητα.

Οφείλω την εκλογή μου (ιδίως τον μεγάλο αριθμό ψήφων με τον οποίο με τίμησαν οι συνάδελφοι των άλλων ενώσεων του κόσμου) στο κράμα των εξής παραγόντων: συλλογική πείρα, μελέτη των ζητημάτων της FIT, ενδιαφέρον (για τους στόχους της FIT) βιογραφικό σημείωμα, πάθος για τη συλλογική ζωή. Σημαντικό αντίκτυπο είχε η προφορική παρουσίαση του οράματός μου για τη FIT, όπου προσπάθησα να τοποθετηθώ με αμεσότητα και νέες προτάσεις ακολουθώντας συγκεκριμένη στρατηγική υπέρ των μικρών ενώσεων και υπέρ συγκεκριμένων κατευθύνσεων. Καταλυτικό ρόλο έπαιξε όμως το ότι ένιωσα τον παλμό αυτού του οργανισμού, δηλαδή ο συγχρονισμός.

 

  1. Ποιες αρμοδιότητες θα αναλάβετε στο Δ.Σ. της FIT;

Η FIT είναι ένας τεράστιος και σύνθετος μη κυβερνητικός οργανισμός με διοικητικό συμβούλιο 17 ατόμων, εκτελεστικό γραφείο 6 ατόμων, επιτροπές, ομάδες εργασίας και 3 περιφερειακά κέντρα (Ευρώπη, Λατινική Αμερική, Ασία). Ανήκω στην Περιφέρεια της Νότιας Ευρώπης (Βουλγαρία, Ελλάδα, Κύπρος, Σερβία, Σλοβενία, Τουρκία) και συνεπώς η πρώτη αρμοδιότητά μου είναι γεωγραφική, δηλαδή να αφουγκράζομαι αυτά που συμβαίνουν στην περιοχή, να αναδεικνύω ζητήματα και να παρεμβαίνω ή ζητώ την παρέμβαση άλλων όταν μου ζητηθεί, με γνώμονα το καλό του επαγγέλματος και των ανθρώπων που το υπηρετούν. Πολύ συχνά στο παρελθόν αναρωτήθηκα «Πού είναι η FIT;». Τώρα γνωρίζω ότι η περιοχή μας δεν είχε επαρκή εκπροσώπηση στα Διοικητικά Συμβούλια. Σκοπεύω λοιπόν να ασκήσω αυτή την αρμοδιότητα με μια πιο ζεστή παρουσία.

Πέραν της γεωγραφικής, θα μου ανατεθεί και μία θεματική αρμοδιότητα με βάση τις προτεραιότητες του Διοικητικού Συμβουλίου, τα project τα οποία βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη και αυτά που θα ξεκινήσουν. Στις επί μέρους συναντήσεις που είχε ο Πρόεδρος Henry Liu από τη Νέα Ζηλανδία (πάλι στο νότιο ημισφαίριο η ηγεσία της FIT) με τα νέα μέλη του Δ.Σ., δήλωσα δυνατά και αδύναμα σημεία, και τομείς που έχω όρεξη και δυνάμεις να δουλέψω. Θα προσπαθήσω να συνεισφέρω σε όσα περισσότερα project μπορώ, έχω βάσιμη υποψία όμως ότι θα βρεθώ ή στα ανθρώπινα δικαιώματα ή στη λογοτεχνική μετάφραση (η οποία χωλαίνει στη FIT και ορισμένες ενώσεις παραπονούνται ιδιαίτερα) ή σε ένα νέος τομέα τον οποίο πρότεινα και προς το παρόν δεν θα αποκαλύψω. Μέχρι το τέλος του μήνα θα ξεκαθαριστεί το τοπίο.

 

  1. Μπορεί να έχει ουσιαστικό όφελος για την ελληνική μεταφραστική κοινότητα η παρουσία μιας Ελληνίδας στο Δ.Σ. της FIT; Πώς φιλοδοξείτε να βοηθήσετε τους Έλληνες μεταφραστές μέσα από την FIT;

Θέλω να διευκρινίσω ότι η FIT είναι ο ανώτατος οργανισμός εκπροσώπησης (διά των τοπικών τους ενώσεων) όχι μόνο των μεταφραστών, αλλά και των διερμηνέων, ορολόγων (ΤΙΤ) και συναφών γλωσσικών επαγγελμάτων, με πλήθος στρατηγικών εταίρων. Για τις επαγγελματικές μας κοινότητες λοιπόν, αλλά και τη γλωσσική μας κοινότητα, το να υπάρχει για πρώτη φορά μια Ελληνίδα επαγγελματίας και συνδικαλίστρια (όχι, δεν ντρέπομαι που το λέω!) στη FIT mundus είναι αντικειμενικά ένα πόρος. Όμως, όπως πολύ εύστοχα διατυπώνεται στην ερώτηση, το ζητούμενο είναι να αξιοποιηθεί ουσιαστικά αυτός ο πόρος, πέρα από το συμβολικό επίπεδο,.

Να διευκρινίσω ακόμη ότι η υποψηφιότητα για το Διοικητικό Συμβούλιο της FIT υποστηρίζεται μεν από μια συγκεκριμένη Ένωση στην οποία ανήκει το μέλος και με την οποία έχει εκ των πραγμάτων δυνατότερη σχέση, αλλά στο Διοικητικό Συμβούλιο, το μέλος συμμετέχει ως πρόσωπο και οφείλει να υπηρετεί τους στόχους της FIT και τα συμφέροντα όλων των ενώσεών της. Σημειώνω ότι για την FIT εργάζομαι αμισθί. Ζω, ακόμη τουλάχιστον, μόνο από τη μετάφραση και τη διερμηνεία.

Το όφελος είναι στο χέρι μας να το δημιουργήσουμε για την ελληνική μεταφραστική κοινότητα. Πρόκειται για μια αμφίδρομη σχέση επιρροής. Ξεκινώντας από τα μικρότερα, η Ελλάδα θα μπορούσε να προταθεί ως τόπος διοργάνωσης μιας από τις συναντήσεις του Διοικητικού Συμβουλίου, με όλη τη στήριξη και την προβολή που αυτό σημαίνει για τις κοινότητές μας. Άξια πρόσωπα της επαγγελματικής μας κοινότητας μπορούν να προταθούν για συμμετοχή σε project της FIT, όπου θα έχουν την ευκαιρία να προσφέρουν αναδεικνύοντας τις ικανότητές τους.

Η FIT είναι ωκεανός πληροφοριών, απόψεων και εγγράφων. Γνωρίζοντας από μέσα τα πράγματα, μου δίνεται η δυνατότητα να ενημερώνω τους συλλόγους μας και να τους φέρνω επιλεκτικά σε επαφή με ανθρώπους που μπορούν να βοηθήσουν καλύτερα σε συγκεκριμένα θέματα. Ένα ζήτημα που μας απασχολεί μπορεί ευκολότερα να γίνει πρόβλημα όλης της FIT, να μην παραπέσει, όπως π.χ. το θέμα του κοινού υπομνήματος ΠΕΕΜΠΙΠ-ΠΕΜ προς τη Γενική Διεύθυνση Μετάφρασης της ΕΕ σχετικά με την υπόθεση της μεταφραστικής επιχείρησης ΑΡΧΕΤΥΠΟΝ που εξαφανίστηκε με τα χρήματα που πήρε και από μεταφραστικά έργα της ΕΕ αφήνοντας «φεσωμένους» δεκάδες μεταφραστές.

Στη χώρα μας το status των επαγγελμάτων μας είναι χαμηλό, έχουμε λιγότερες ευκαιρίες συνεχούς κατάρτισης , ένα θολότατο, αχαρτογράφητο τοπίο και εντονότερη ανεργία. Τα προσεχή χρόνια θα τεθεί το θέμα της πιστοποίησης. Έναντι των παραπάνω, διαπιστώνω ότι τα βήματα προς τη δημιουργία μια ομοσπονδίας είναι αργά. Όμως για να γίνουμε δυνατότεροι χρειάζεται διάλογος, ανταλλαγή και αυτό το δύσκολο βήμα. Αλλιώς οι «λύσεις» θα έρχονται πάντα από τρίτους, με τους δικούς τους όρους. Υπάρχει στον κλάδο μας μια συνδικαλιστική ανωριμότητα, θα τολμούσα να πω, ζηλευτά παρούσα σε επαγγέλματα με πολύ χαμηλότερα μορφωτικά προσόντα. Όπως και μια απροθυμία ένταξης σε ενώσεις. Αμιγής ένωση μεταφραστών λογοτεχνίας δεν υπάρχει ούτε ιδιαίτερος ζήλος ένταξής τους στις υπάρχουσες ενώσεις, ενώ το πλαίσιο των διαπολιτισμικών μεσολαβητών «μπάζει» από παντού, παρότι είμαστε χώρα υποδοχής προσφύγων με εκρηκτικά προβλήματα. Επίσης, δεν έχουμε εμπλέξει ακόμη τους διερμηνείς της (υπέροχης) νοηματικής γλώσσας στο διάλογό μας.

Σε όλα τα παραπάνω ζητήματα προτίθεμαι να συνεισφέρω, είτε ως αγγελιοφόρος είτε ως μεσολαβήτρια είτε ως καταλύτης. Κυρίως όμως στο τραπέζι συζήτησης στο οποίο είναι ανάγκη να καθίσουμε όλοι μαζί οι σύλλογοι με δική μας πρωτοβουλία επιτέλους.

 

  1. Με τη σειρά τους, πώς μπορούν οι μεταφραστές της χώρας μας να σας βοηθήσουν στο έργο σας;

Μπορούν να με βοηθήσουν πολύ. Πρώτον να κατοικήσω το ρόλο μου. Με αρχική καλή πίστη. Δίνοντας αξία σε έναν δικό τους πόρο. Η απαξίωση παλιά, εύκολη, δοκιμασμένη οδός με γνωστά αποτελέσματα. Βομβαρδίζοντάς με με ερωτήσεις και αιτήματα, ιδέες και παράπονα. Με υλικό και πρωτοβουλίες που θα μεταφέρω σε όλη τη FIT. Ζητώντας την παρέμβασή μου. Αυτό θα ωθήσει την FIT να παρέμβει. Είμαι στη διάθεση ΟΛΩΝ των συλλόγων (και αυτών που δεν θέλουν να είναι ή δεν είναι ακόμη στη FIT) και αυτό το εννοώ μέχρι τα νύχια. Και οι προβληματισμοί των σπουδαστών είναι πυξίδα. Και οι συνάδελφοι που είναι εκτός συλλόγων μπορούν να με βοηθήσουν να καταλάβω καλύτερα γιατί δεν εντάσσονται σε ενώσεις. Τι δεν κάνουμε καλά στις ενώσεις. Τι δεν κάνουμε καλά στη FIT. Είμαστε ένα δυναμικό πεδίο.

 

  1. Ποια είναι κατά τη γνώμη σας τα πλέον φλέγοντα ζητήματα τόσο του εγχώριου όσο και του διεθνούς χώρου της μετάφρασης, στα οποία οφείλει να στρέψει άμεσα την προσοχή του το νέο Δ.Σ. της FIT;

Υπάρχουν κοινά αλλά και διαφορετικά ζητήματα σε διαφορετικά μέρη του κόσμου. Τη στιγμή αυτή σε εμπόλεμες περιοχές της Ασίας και της Αφρικής συνάδελφοι κινδυνεύουν, διότι στιγματίζονται ως προδότες και δεν έχουν τόπο να σταθούν. Σε πολλές χώρες δεν υπάρχουν καν ενώσεις επαγγελματιών μεταφραστών.

Στις ανεπτυγμένες περιοχές του κόσμου, παρά τα εκατοντάδες πλέον πανεπιστημιακά προγράμματα μεταφραστικών σπουδών, το επαγγελματικό-κοινωνικό status των μεταφραστών είναι χαμηλό, στην άνοδο του οποίου δεν βοηθάει η γενική συνδικαλιστική ανωριμότητα του κλάδου μας, ενώ στην επιδείνωσή του συντελούν οι συνθήκες δουλείας υπό τις οποίες εργάζεται πλέον ένα μεγάλο μέρος μεταφραστών για τους μεγάλους εργοδότες. Οι τιμές συμπιέζονται εξευτελιστικά προς τα κάτω με τη χαριστική βολή να δίνεται από την υπερτίμηση της στατιστικής μηχανικής μετάφρασης και από το φαινόμενο του crowdsourcing που πλήττει τον κλάδο μας περισσότερο από κάθε άλλον, ρίχνοντας πολλούς μεταφραστές στην ανεπίσημη οικονομία και την ανεργία.

Τώρα είναι λοιπόν που η FIT πρέπει να ρίξει το δικό της βάρος στην ενίσχυση του επαγγελματισμού των μεταφραστών, στην ανάδειξη της δημιουργικότητας που εμπεριέχει η δουλειά μας και στη νοημοσύνη των ανθρώπων που τρέφουν τα εργαλεία. Με ενημέρωση του κοινού και συνεχή κατάρτιση με προγράμματα που θα καλύπτουν το κενό ανάμεσα στην τυπική εκπαίδευση και την αγορά, με το άνοιγμα διαλόγου για τις αμοιβές, όπου υπάρχει τέτοιο πλαίσιο, και την υποστήριξη και προώθηση εναλλακτικών μοντέλων εργασίας.

Στο ζήτημα της πιστοποίησης οφείλουμε να αναλάβουμε όχι μόνο συμβουλευτικό, αλλά και πρωταγωνιστικό ρόλο με τη συνδιαμόρφωση εργαλείων που θα έχουν ως επίκεντρο τον μεταφραστή και θα δίνουν αξία σε τίτλους και εξελικτική πορεία.

Τέλος, τουλάχιστον για μένα προσωπικά, έχει μεγάλη σημασία η FIT ως εταίρος της UNESCO και άλλων μεγάλων οργανισμών να λάβει πολιτική θέση προσθέτοντας μια φωνή και ασκώντας το μέγιστο της επιρροής της για τις παρενέργειες του crowdsourcing και του demonetization για τα επαγγέλματα και τις κοινωνίες των ανθρώπων. Αγγελικός κόσμος αλήθεια εκείνος χωρίς χρήμα, όπου οι πόροι θα «μοιράζονται», αλλά προς το παρόν δεν έχει δημιουργηθεί ο καλιφορνέζικος παράδεισος που πολλοί ευαγγελίζονταν. Αντίθετα, παρά τα πολλά πλεονεκτήματα που δεν υποτιμώ, οδηγηθήκαμε σε έκπτωση της ποιότητας, ίσως και του γλωσσικού αισθητηρίου, σε υπερσυγκέντρωση δύναμης και σε πλουτισμό ολίγων με την απλήρωτη συμβολή ανυποψίαστων ανθρώπων και την αναγκαστική σχεδόν συμμετοχή των μεταφραστών.

Αντλώ την αισιοδοξία μου από το ότι η FIT θα πάει εκεί που θα την ωθήσουμε να πάει. Όπως ισχύει και για κάθε τοπική ένωση. Η συμβολή του κάθε μεταφραστή της κάθε ένωσης πολύτιμη, καθόσον αθροιζόμενη. Η συμμετοχή αναγκαία συνθήκη.

Πάντως, είναι πολύ ανοιχτή ομάδα με σύγχρονο ύφος ηγεσίας και έχει ωραίους ανθρώπους το ΔΣ στο οποίο έχω την τύχη να λειτουργώ.

 

Μαρία Μουσαφίρη

Μέλος ΠΕΜ & ΣΥΔΙΣΕ

Μέλος Διοικητικού Συμβουλίου

Διεθνούς Ομοσπονδίας Μεταφραστών (FIT-IFT)

Το φθινόπωρο ανήκει στη Μετάφραση!

autumnΝαι, είναι αλήθεια ότι το καλοκαίρι τελείωσε, μια αλήθεια πικρή, μα τουλάχιστον έχουμε μπροστά μας το ενδιαφέρον –από μεταφραστικής άποψης– φθινόπωρο των τελευταίων δεκαετιών! Τους επόμενους μήνες θα έχετε τη δυνατότητα να παρακολουθήσετε ενδιαφέρουσες εκδηλώσεις, εκθέσεις και ομιλίες καθώς και εργαστήρια και συνέδρια για τη μετάφραση, τη διερμηνεία και τα γλωσσικά επαγγέλματα εν γένει! Ετοιμαστείτε, λοιπόν, και βάλτε τις παρακάτω ημερομηνίες στην ατζέντα σας:

6 και 7 Σεπτεμβρίου: Έκθεση International Publishers, ξενοδοχείο Divani Caravel. Στην έκθεση μπορείτε να εγγραφείτε ηλεκτρονικά, χωρίς κόστος. Το Σάββατο 6/9, στην αίθουσα Βεργίνα, θα έχετε την ευκαιρία να παρακολουθήσετε την ομιλία της Διευθύντριας Σπουδών της σχολής μας, κας Κωνσταντίνας Τριανταφυλλοπούλου, με τίτλο «Μεταφράζω – Διδάσκω – Μαθαίνω» και θέμα τα οφέλη της μετάφρασης στην εκμάθηση και τη διδασκαλία ξένων γλωσσών.

20 και 21 Σεπτεμβρίου: 2ο Διεθνές Συνέδριο της Διεθνούς Ένωσης Επαγγελματιών Μεταφραστών και Διερμηνέων (ΙΑΡΤΙ)
Η συμμετοχή σε αυτό το διήμερο συνέδριο είναι αρκετά τσουχτερή (€320 ευρώ για επαγγελματίες / €280 για φοιτητές / €255 για μέλη της ΙΑΡΤΙ), αλλά το πρόγραμμα
είναι πολύ ενδιαφέρον.

27 Σεπτεμβρίου: Παγκόσμια Ημέρα Μετάφρασης
Για 6η συνεχή χρονιά, η meta|φραση διοργανώνει εκδήλωση στο αμφιθέατρο του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών για τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Μετάφρασης. Διαβάστε το πρόγραμμα και δηλώστε συμμετοχή στη σελίδα της εκδήλωσης στο Facebook.

31 Οκτωβρίου: Συνέλευση της Διεθνούς Ομοσπονδίας Μεταφραστών (FIT)
Τη διοργάνωση της συνέλευσης της FIT και των παράλληλων εργαστηρίων έχει αναλάβει η Πανελλήνια Ένωση Επαγγελματιών Μεταφραστών Πτυχιούχων Ιονίου Πανεπιστημίου (ΠΕΕΜΠΙΠ). Θα σας ενημερώσουμε σχετικά μόλις έχουμε περισσότερες πληροφορίες.

8 Νοεμβρίου: «Το μέλλον των γλωσσικών επαγγελμάτων» – Συνέδριο
Το συνέδριο διοργανώνουν το Γραφείο Αθηνών της Γενικής Διεύθυνσης Μετάφρασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και το Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών της Σχολής Οικονομικών, Επιχειρηματικών και διεθνών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιά.
Με το συνέδριο επιδιώκεται να συγκεντρωθούν εκπρόσωποι από όλες τις κατηγορίες των γλωσσικών επαγγελμάτων (μεταφραστές, ερευνητές υπολογιστικής γλωσσολογίας, κατασκευαστές ή αντιπρόσωποι μεταφραστικών εργαλείων, καθηγητές ξένων γλωσσών, μετάφρασης, διερμηνείας, κ.ά.) για να συζητήσουν και να αναλύσουν μερικά από τα κυριότερα θέματα του χώρου με στόχο να προταθούν μετά από συζήτηση κάποιες πρακτικά εφαρμόσιμες λύσεις. Πληροφορίες για το πρόγραμμα του συνεδρίου θα βρείτε εδώ.
Οι προεγγραφές έχουν ολοκληρωθεί και μέσα στις επόμενες εβδομάδες θα ανακοινωθούν τα ονόματα των 500 συνέδρων. Αν δεν είστε ανάμεσα σε αυτούς, μην ανησυχείτε: όλες οι συνεδρίες θα βιντεοσκοπηθούν και τα βίντεο θα ανεβούν στον ιστότοπο Bodossaki Lectures on Demand του Ιδρύματος Μποδοσάκη.

***

Ελπίζουμε να γεμίσατε τις μπαταρίες σας, γιατί θα χρειαστείτε όλη σας την ενέργεια αυτό το τόσο γεμάτο μεταφραστικό φθινόπωρο. Καλή ακαδημαϊκή χρονιά σε όλους!

Διακοπή συνεργασίας με το Chartered Institute of Linguists

CIOLΤο Κέντρο Μεταφραστικών Σπουδών meta|φραση ήταν από την πρώτη μέρα της λειτουργίας του αναγνωρισμένο εξεταστικό κέντρο του βρετανικού εκπαιδευτικού οργανισμού Chartered Institute of Linguists και κάθε χρόνο διοργάνωνε τις εξετάσεις για την απόκτηση του διεθνούς τίτλου πιστοποίησης επαγγελματιών μεταφραστών Diploma in Translation. Σήμερα είμαστε στη δυσάρεστη θέση να σας ανακοινώσουμε ότι διακόπτουμε την πολυετή συνεργασία μας με το Chartered Institute of Linguists (CIoL) – και θα θέλαμε να σας παραθέσουμε τους λόγους για τους οποίους πήραμε την απόφαση αυτή:

α) Παρωχημένη μορφή εξετάσεων
Θεωρούμε απαράδεκτο εν έτει 2014 να καλούνται επαγγελματίες μεταφραστές να αποδείξουν τις δεξιότητές τους μεταφράζοντας χωρίς τη βοήθεια ηλεκτρονικών λεξικών και χωρίς να τους επιτρέπεται η πρόσβαση στο Διαδίκτυο (τους παραπάνω περιορισμούς θέτει ο κανονισμός των εξετάσεων του CIoL). H πληροφορική και το Διαδίκτυο έχουν αλλάξει ριζικά τη φύση της μεταφραστικής διαδικασίας και μια εξέταση πιστοποίησης που δεν λαμβάνει υπόψη της την αλλαγή αυτή δεν δύναται να δώσει αντικειμενικά αποτελέσματα για τις επαγγελματικές δεξιότητες των συμμετεχόντων.

β) Υψηλές πιθανότητες διαβλητότητας των εξετάσεων
Θεωρούμε απαράδεκτο να λαμβάνουν τα εξεταστικά κέντρα τα θέματα των εξετάσεων (δηλαδή τα κείμενα που θα κληθούν να μεταφράσουν οι εξεταζόμενοι) έως και ένα μήνα πριν από την ημέρα των εξετάσεων. Η κατοχή των θεμάτων από τα εξεταστικά κέντρα για διάστημα έως και 30 ημερών πριν από τη διεξαγωγή των εξετάσεων καθώς και η δυνατότητα που δίνεται στα εξεταστικά κέντρα να αποστείλουν στο CIoL τα γραπτά των συμμετεχόντων έως και 48 ώρες μετά τη διεξαγωγή των εξετάσεων αφήνουν μεγάλο παράθυρο αθέμιτου ανταγωνισμού. Έχουμε κατ’ επανάληψη διαμαρτυρηθεί εγγράφως στο CIoL γι΄αυτά τα απαράδεκτα χρονικά περιθώρια και έχουμε ζητήσει τα θέματα να παραδίδονται με κούριερ στα εξεταστικά κέντρα νωρίς το πρωί της ημέρας των εξετάσεων και τα γραπτά να παραλαμβάνονται από κούριερ αμέσως μετά τη λήξη τους, αλλά το CIoL δεν έχει υιοθετήσει τις προτάσεις μας.

γ) Υψηλότατα εξέταστρα
Θεωρούμε απαράδεκτο να καλούνται οι υποψήφιοι να καταβάλουν εξέταστρα ύψους περίπου 700 ευρώ για μια εξέταση 7 ωρών, πόσω μάλλον όταν οι εξετάσεις αυτές έχουν πολύ χαμηλό ποσοστό επιτυχίας παγκοσμίως (κάτω του 20%). Σημειωτέον ότι –κατά κανόνα– οι υποψήφιοι συμμετέχουν στις εξετάσεις αρκετές φορές ώσπου να περάσουν όλες τις ενότητες και να τους χορηγηθεί το Diploma in Translation.

δ) Αδιαφάνεια στη βαθμολόγηση και δαπανηρότατη αναβαθμολόγηση
Θεωρούμε απαράδεκτο ότι δεν γνωρίζουμε το προφίλ των βαθμολογητών που χρησιμοποιεί το CIoL και κυρίως τον τρόπο εκπαίδευσής τους στη βαθμολόγηση. Σε περίπτωση που ένας εξεταζόμενος θελήσει την επαναβαθμολόγηση των γραπτών του πρέπει να ακολουθήσει ένα δαιδάλωδες σύστημα 4 σταδίων, σε καθένα από τα οποία πρέπει να καταβάλει ένα χρηματικό ποσό που κυμαίνεται από 20 έως και 175 λίρες Αγγλίας. Αν ο εξεταζόμενος ζητήσει επαναβαθμολόγηση και των τριών κειμένων του και καταθέσει σχετική ένσταση θα χρειαστεί να καταβάλει συνολικά το εξωφρενικό ποσό των 490 λιρών, δηλαδή, ποσό που λίγο απέχει από τις 565 λίρες που ήταν τα φετινά εξέταστρα!

ε) Ζητήματα ομαλής οργάνωσης των εξετάσεων
Θεωρούμε απαράδεκτο ότι τα τελευταία χρόνια παρατηρούμε διαρκώς οργανωτικά προβλήματα, όπως π.χ. ατελείς λίστες υποψηφίων ή σημαντική καθυστέρηση στην αποστολή των αποτελεσμάτων.

Για τους λόγους αυτούς στο παρελθόν αρνηθήκαμε να συνδέσουμε το Μονοετές Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Μεταφραστών της σχολής μας με την προετοιμασία για την απόκτηση του Diploma in Translation. Για τους ίδιους λόγους διακόπτουμε σήμερα τη συνεργασία μας με το CIoL και στο εξής δεν θα είμαστε εξεταστικό κέντρο για το Diploma in Translation. Αντιλαμβανόμαστε μεν ότι σε μια ελεύθερη αγορά όπως αυτή των μεταφραστικών υπηρεσιών υπάρχει ανάγκη πιστοποίησης των επαγγελματιών, αλλά δεν πιστεύουμε ότι η πιστοποίηση αυτή μπορεί να είναι το Diploma in Translation, το οποίο μπορεί κανείς να αποκτήσει μέσα από μια απηρχαιωμένη, αδιαφανή και πολυδάπανη εξέταση. Η μετάφραση έχει αλλάξει και το Diploma in Translation δεν έχει σχέση με τις ανάγκες της σύγχρονης αγοράς.

Θα είναι ευχής έργο η απόφασή μας αυτή να κινητοποιήσει τους εγχώριους συλλόγους μεταφραστών ώστε να συνεργαστούν, να σχεδιάσουν και να υλοποιήσουν ένα σύγχρονο, διαφανές, δίκαιο και οικονομικό σύστημα πιστοποίησης των ελληνόφωνων μεταφραστών. Δηλώνουμε δε ότι είμαστε στη διάθεση οποιουδήποτε φορέα αποφασίσει να αναλάβει το έργο αυτό και θα χαρούμε να καταθέσουμε τις απόψεις μας για το σχεδιασμό ενός όσο το δυνατόν αρτιότερου και ευρέως αποδεκτού συστήματος πιστοποίησης που θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες της μεταφραστικής αγοράς και δεν θα αντιμετωπίζει με αφαιμακτικές διαθέσεις τον υποψήφιο.

Τέλος, σας ενημερώνουμε ότι μεριμνήσαμε ώστε από φέτος οι σπουδαστές του Μονοετούς Προγράμματος Εκπαίδευσης Μεταφραστών της σχολής μας να έχουν τη δυνατότητα να πιστοποιηθούν δωρεάν στη χρήση του SDL Trados Studio 2014, του πιο δημοφιλούς εργαλείου μεταφραστικού περιβάλλοντος. Έτσι, οι σπουδαστές μας θα αξιολογούνται και θα πιστοποιούνται σε έναν τομέα που θα τους βοηθήσει στην επαγγελματική πορεία τους.

Θα συνεχίσουμε να κινούμαστε με γνώμονα το συμφέρον του σπουδαστών μας και με δέσμευση να παρέχουμε σωστή εκπαίδευση μεταφραστών.

Ημερομηνίες έναρξης προγραμμάτων και σεμιναρίων Α’ εξαμήνου έτους 2013-2014

seminarsΗ meta| φραση ανακοινώνει τις ημερομηνίες έναρξης των προγραμμάτων και σεμιναρίων του Α’ εξαμήνου του ακαδημαϊκού έτους 2013-2014.

Για πληροφορίες σχετικά με το σεμινάριο που σας ενδιαφέρει, παρακαλούμε καλέστε στη Γραμματεία (210.36.29.000).

Νέα Μέσα και Εργαλεία Web 2.0 για Εκπαιδευτικούς
19 Οκτωβρίου

Επιμέλεια γραπτού, ψηφιακού και σελιδοποιημένου κειμένου
29 Οκτωβρίου

Νομική Μετάφραση & Ορολογία
29 Οκτωβρίου

Wordfast Pro & Wordfast Anywhere
31 Οκτωβρίου

Υποτιτλισμός
1
1 Νοεμβρίου

Τεχνική Μετάφραση & Ορολογία
14 Νοεμβρίου

Λογοτεχνική Μετάφραση
19 Νοεμβρίου

SDL Trados Studio Pro 2014
26 Noεμβρίου

Μηχανική μετάφραση: ευλογία ή κατάρα;

Machine translationΑπό τα τέλη του Ψυχρού Πολέμου ήδη, η Μηχανική Μετάφραση άρχισε να αποτελεί φόβητρο για τους μεταφραστές. Σήμερα, 30 χρόνια αργότερα, ξέρουμε καλά ότι η Μηχανική Μετάφραση δεν έχει επιβεβαιώσει τους φόβους μας και δεν έχει βγάλει εκτός αγοράς τους μεταφραστές. Η επίδρασή της στη μεταφραστική αγορά υπήρξε και συνεχίζει να είναι μεγάλη, αλλά τα αποτελέσματά της ήταν πιο… διακριτικά.

 

Στην πρόσφατη εκδήλωση της σχολής μας για τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Μετάφρασης ξεκίνησε μια συζήτηση για τη Μηχανική Μετάφραση (ΜΜ) ανάμεσα στους εκλεκτούς ομιλητές μας, τον Διονύση Γούτσο και την Ανθή Βηδενμάιερ, και τον Διευθυντή Σπουδών της σχολής μας, τον Βασίλη Μπαμπούρη. Η πίεση χρόνου άφησε τη συζήτηση ανολοκλήρωτη, οπότε σας μεταφέρουμε εδώ ορισμένες σχετικές σκέψεις. Πού βρισκόμαστε, λοιπόν, σήμερα σε σχέση με τη ΜΜ; Ποικίλοι παράγοντες έχουν οδηγήσει τη ΜΜ σε μια δεύτερη περίοδο ακμής:

  • Ο ανεπαρκής αριθμός μεταφραστών για τις ανάγκες της παγκόσμιας αγοράς.
  • Η ανάγκη διάσωσης γλωσσών απειλούμενων με εξαφάνιση.
  • Ζητήματα εθνικής κυριαρχίας, σχετιζόμενα κυρίως με την κατασκοπία και τον πόλεμο ενάντια στη διεθνή τρομοκρατία.
  • Ζητήματα μεταναστευτικής πολιτικής, σχετιζόμενα κυρίως με τη διαχείριση των μεταναστών.
  • Η ανάγκη για ταυτόχρονη κυκλοφορία ενός νέου προϊόντος σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της παγκοσμιοποιημένης αγοράς (sim-shipping).
  • Η χρήση ελεγχόμενων γλωσσών στην τεχνική κειμενογραφία.
  • Η ανάγκη μείωσης του κόστους της μετάφρασης.
  • Η ανάγκη διαγλωσσικής αναζήτησης στον Ιστό.
  • Η ανάγκη ενημέρωσης σε πραγματικό χρόνο.

 

Οδεύουμε, όμως, προς ένα μέλλον όπου η ΜΜ θα αντικαταστήσει τους μεταφραστές; Η απάντηση είναι ένα σαφές όχι. Καταρχάς, η ΜΜ δίνει μετριότατα έως και αστεία αποτελέσματα σε λογοτεχνικά και θεατρικά κείμενα, σε κείμενα με χιουμοριστικό ή ειρωνικό ύφος, σε κείμενα γεμάτα με μεταφορές, λογοπαίγνια και πολιτισμικές αναφορές. Τα αποτελέσματα βελτιώνονται αισθητά όταν χρησιμοποιούμε εξελιγμένα υβριδικά μοντέλα MM (που συνδυάζουν τον έλεγχο μέσω γραμματικών κανόνων με τη στατιστική αντιπαραβολή με σώματα κειμένων) για να μεταφράσουμε τεχνικά κείμενα, αλλά ακόμα και σε αυτή την περίπτωση πρέπει να πληρούνται αρκετές προϋποθέσεις:

  • Να έχουν χρησιμοποιηθεί ελεγχόμενες γλώσσες για τη συγγραφή των πρωτότυπων κειμένων.
  • Το πολύγλωσσο σώμα κειμένων που θα τροφοδοτήσει με αποδόσεις τη μηχανή να έχει προκύψει από παλαιότερα κείμενα του πελάτη.
  • Οι γλωσσικοί συνδυασμοί να περιλαμβάνουν δημοφιλείς γλώσσες, γιατί όσο πιο σπάνια είναι μια γλώσσα στη διεθνή αγορά τόσο λιγότερο έχει χρηματοδοτηθεί η έρευνα για τη μηχανική μετάφρασή της (κι εδώ, βεβαίως, τα ελληνικά απολαμβάνουν μια σχετική ασφάλεια σε σύγκριση π.χ. με τα αγγλικά ή τα γερμανικά).

 

Ο σχεδιασμός, η εξασφάλιση των σωστών γλωσσικών πόρων και η υλοποίηση ενός συστήματος ΜΜ κομμένου και ραμμένου στα μέτρα του πελάτη δεν είναι ούτε εύκολη ούτε φτηνή υπόθεση, οπότε η ΜΜ θα παραμείνει μπαμπούλας μόνο σε μεταφραστικά παραμύθια. Σε μεγάλο βαθμό, λοιπόν, το θέμα δεν είναι αν η ΜΜ θα αντικαταστήσει τον άνθρωπο, αλλά το ότι οι άνθρωποι μεταφραστές δεν επαρκούν πια για να χειριστούν το σύνολο του παγκόσμιου μεταφραστικού όγκου, εξαιτίας της αύξησης της πολυγλωσσίας στον Ιστό και της εκθετικής αύξησης του όγκου των παραγόμενων κειμένων (καθώς κάθε χρόνο παράγουμε υπερδιπλάσιο όγκο κειμένων από τον προηγούμενο).

 

Είναι βέβαιο ότι η ΜΜ έχει κάνει σημαντικά βήματα προόδου τα τελευταία χρόνια και ότι η επίδρασή της είναι και θα παραμείνει πολύπτυχη. Ορισμένες από αυτές τις πτυχές είναι οι ακόλουθες:

  • Εδραίωση της πεποίθησης ότι η ΜΜ μπορεί να αποτελέσει πολύτιμο προμεταφραστικό εργαλείο ακόμα και για τους ελεύθερους επαγγελματίες, είτε δωρεάν είτε στο συνδρομητικό μοντέλο Software-as-a-Service.
  • Μείωση του ποσοστού ενός μεταφραστικού έργου που θα διεκπεραιώνεται από μεταφραστές (με παράλληλη αύξηση του όγκου των έργων, όμως).
  • Αύξηση της ζήτησης για επιμελητές μηχανικά μεταφρασμένου κειμένου (post-editors).
    • Ζήτηση για ειδικούς στη Μηχανική Μετάφραση και την Υπολογιστική Γλωσσολογία, με σκοπό την παραμετροποίηση μεταφραστικών συστημάτων ανάλογα με τις ανάγκες συγκεκριμένων πελατών.
    • Εδραίωση της έννοιας και της αγοράς της Μετάφρασης σε Πραγματικό Χρόνο, με παραδείγματα χρήσης τη μετάφραση υλικού σαρωμένου με κινητό τηλέφωνο, την αυτόματη διερμηνεία τηλεφωνικής συνδιάλεξης και την αυτόματη πολυγλωσσική μετάφραση περιεχομένου στον Ιστό, τη στιγμή που το παράγει ο χρήστης.
    • Εδραίωση μοντέλου μεταφραστικής ποιότητας δύο επιπέδων στην τεχνική μετάφραση:
    • 1ο επίπεδο: Μετάφραση μέτριας ποιότητας, μια μετάφραση που απλώς «κάνει τη δουλειά της», φτάνει να παράγεται σχεδόν σε χρόνο μηδέν και σε πολλές γλώσσες.
    • 2ο επίπεδο: Ακριβής, εξειδικευμένη μετάφραση από επαγγελματίες μεταφραστές, η οποία θα είναι πλήρως προσαρμοσμένη στις ειδικές απαιτήσεις του πελάτη και θα δημιουργεί σημαντική προστιθέμενη αξία στο προϊόν του.

Εν κατακλείδι, σε ορισμένα πεδία της τεχνικής μετάφρασης ο μεταφραστής όχι μόνο δεν θα εξοντωθεί από τη ΜΜ, αλλά θα μάθει να ζει μαζί της και θα βρει σε αυτή έναν ικανό σύμμαχο στην προσπάθειά του να μεταφράσει περισσότερες λέξεις. Το ζητούμενο θα είναι πώς οι μεταφραστές αλλά και όσοι εμπλέκονται στη ροή διαχείρισης μεταφραστικού έργου θα προστατεύσουν την ποιότητα της δουλειάς τους, εντάσσοντας μεν τη ΜΜ σε αυτήν τη ροή, αλλά παράλληλα διασφαλίζοντας ότι η ποιότητα θα μείνει αναλλοίωτη.

Πλεονεκτήματα του Μονοετούς Προγράμματος Εκπαίδευσης Μεταφραστών

Διαβάστε γιατί ξεχωρίζει το MONOETEΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΩΝ της σχολής μας:

Δοκιμασμένο πρόγραμμα σπουδών
Το Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Μεταφραστών λειτουργεί επί 21 χρόνια, αρχικά στο Βρετανικό Συμβούλιο και στη συνέχεια στη meta|φραση. Έτσι, μπορείτε να είστε ασφαλείς ότι θα επιλέξετε ένα πρόγραμμα δοκιμασμένο και καλορυθμισμένο, το οποίο κάθε χρόνο προσαρμόζεται στα νέα δεδομένα περί εκπαίδευσης μεταφραστών.

Καθηγητές με εκπαιδευτική και μεταφραστική πείρα
Στη meta|φραση πιστεύουμε ότι οι εκπαιδευτές μεταφραστών πρέπει οπωσδήποτε να είναι και οι ίδιοι επαγγελματίες μεταφραστές. Έτσι, όλοι οι καθηγητές του προγράμματος έχουν πολυετή πείρα στην αγορά και μεγάλη διδακτική εμπειρία.

Ένας χρόνος φοίτησης
Η εντατική μορφή του προγράμματος (6 ώρες μετάφραση προς τα Ελληνικά και 3 ώρες μετάφραση προς τα Αγγλικά την εβδομάδα) εξασφαλίζει ταχύτητα στη φοίτηση, όχι όμως σε βάρος της ποιότητας. Στη διάρκεια του ακαδημαϊκού έτους, οι σπουδαστές αποκτούν στέρεες βάσεις στην τέχνη και τις τεχνικές της μετάφρασης μέσω της πρακτικής τους εξάσκησης με γενικά και ειδικά κείμενα. Έχοντας αποκτήσει καλή γνώση του αντικειμένου στο τέλος της φοίτησής τους, μπορούν στη συνέχεια να εξειδικευθούν στον τομέα της επιλογής τους παρακολουθώντας το αντίστοιχο σεμινάριο.

Μαθήματα μεθοδολογίας έρευνας
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει ειδική ενότητα Μεθοδολογίας Έρευνας με προχωρημένες τεχνικές για σύνθετη αναζήτηση και διασταύρωση πηγών, ώστε να διασφαλίζεται η πραγματολογική ακρίβεια και η ορολογική συνέπεια στη μετάφραση των εκπαιδευομένων.

Εκπαίδευση στο MS Word και στη μεταφραστική μνήμη SDL Trados Professional 2011
Δύο ενότητες που καλύπτουν πλήρως τις ανάγκες που έχει ο μεταφραστής κατά την επεξεργασία κείμενου (τυφλό σύστημα πληκτρολόγησης, γρήγορη εκτέλεση εργασιών, δημιουργία και χρήση συντομεύσεων για την εκτέλεση εντολών και μακροεντολών κ.λπ.) και τη χρήση μεταφραστικών μνημών (δηλαδή εξειδικευμένων εργαλείων που αυξάνουν την παραγωγικότητα και την ακρίβεια του μεταφραστή).

Πρωτότυπο θεωρητικό και μεθοδολογικό υλικό
Το πλούσιο θεωρητικό και μεθοδολογικό υλικό του προγράμματος δεν αποτελείται από φωτοτυπίες γνωστών βιβλίων Μεταφρασεολογίας, αλλά είναι πρωτότυπο υλικό, που έχει γραφτεί στα ελληνικά ειδικά για τους σκοπούς του προγράμματος, ώστε να είναι συνοπτικό αλλά περιεκτικό, και πάνω απ’ όλα κατανοητό. Με τη βοήθεια εκτενούς βιβλιογραφίας, έγινε προσεκτική επιλογή των στοιχείων θεωρίας που εντάχθηκαν στο πρόγραμμα σπουδών, με γνώμονα το κατά πόσο αυτά βοηθούν το σπουδαστή να αποκτήσει σωστή και συμπαγή μεθοδολογία.

Ποικιλία γενικών και ειδικών κειμένων, με κλιμακούμενη δυσκολία
Τα κείμενα που καλείται να μεταφράσει ο σπουδαστής καλύπτουν ποικιλία πηγών και επιπέδων εξειδίκευσης, ώστε να διασφαλίζεται η πληρέστερη κάλυψη κάθε θεματικού τομέα.

Αδιάλειπτο ενδιαφέρον των διδασκόντων για τους σπουδαστές
Οι καθηγητές του προγράμματος ασχολούνται ουσιαστικά με τους εκπαιδευόμενους μεταφραστές σε όλη τη διάρκεια των σπουδών τους αλλά και μετά από αυτές. Δεν φροντίζουν μόνο για την κατάρτιση των σπουδαστών αλλά μεριμνούν και για τη διαμόρφωσή τους σε επαγγελματίες μεταφραστές.

Επαγγελματική καθοδήγηση
Όλοι οι απόφοιτοι του προγράμματος δικαιούνται να παρακολουθήσουν δωρεάν το σεμινάριο Επάγγελμα: Μεταφραστής (διάρκεια 18 ώρες), που καλύπτει όλες τις πτυχές της οργάνωσης, της προώθησης και της δικτύωσης ενός ελεύθερου επαγγελματία μεταφραστή.

Κόστος
Τελευταίος σε σειρά, αλλά σίγουρα όχι σε σπουδαιότητα, ο παράγοντας κόστος. Το πρόγραμμα της σχολής μας είναι το οικονομικότερο της αγοράς.

Ο μεταφραστής του χτες και του σήμερα

της Κωνσταντίνας Τριανταφυλλοπούλου

(Διευθύντρια Σπουδών, meta|φραση)

TriantafyllopoulouΠώς λειτουργούσε ο μεταφραστής στο παρελθόν; Ποιες ανάγκες κάλυπταν οι μεταφραστές τους προηγούμενους αιώνες, τι μετέφραζαν, τι είδους βοηθήματα είχαν στη διάθεσή τους, ποια μεταφραστική προσέγγιση ακολουθούσαν. Ποιο είναι το προφίλ του επαγγελματία μεταφραστή σήμερα;  Πού εργάζεται, τι μεταφράζει, τι είδους ικανότητες πρέπει να έχει, μπορεί να είναι αυτοδίδακτος ή πρέπει να είναι εκπαιδευμένος; Σ’ αυτά τα ερωτήματα θα επιχειρήσω να απαντήσω στη συνέχεια.

Θα ξεκινήσω από το παρελθόν… από το μακρινό παρελθόν. Όπως είναι φυσικό, δεν είναι δυνατόν να γνωρίζουμε ποιος ήταν ο πρώτος μεταφραστής και ποια ανάγκη κάλυψε. Εικάζουμε πως η δουλειά του θα πρέπει να ήταν προφορική, δηλαδή να ήταν διερμηνέας και όχι μεταφραστής, μιας και είναι σαφές ότι η προφορική επικοινωνία μεταξύ λαών προηγείται της γραπτής. Χάριν της παράδοσης, ας κάνουμε μια γρήγορη αναφορά στο μύθο που εξηγεί πώς δημιουργήθηκε η ανάγκη για μετάφραση.  Εννοούμε, φυσικά, το μύθο του Πύργου της Βαβέλ που περιγράφεται στη Γένεση, το πρώτο βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης. Μετά τον Κατακλυσμό του Νώε, όλοι οι άνθρωποι της γης που μιλούσαν μία γλώσσα έφτασαν στην πεδιάδα της Σεναάρ, στη Μεσοποταμία, όπου άρχισαν να χτίζουν έναν πύργο, τον Πύργο της Βαβέλ, που θα έφτανε μέχρι τον ουρανό. Όμως εξαιτίας της βλασφημίας τους αυτής, ο Θεός αποφάσισε να προξενήσει σύγχυση ανάμεσά τους κάνοντάς τους να μιλούν διαφορετικές γλώσσες, με αποτέλεσμα να είναι αδύνατον να ολοκληρώσουν τον πύργο και να διασπαρούν σε όλο τον τότε γνωστό κόσμο.

Ας περάσουμε, όμως, από το μύθο στην πραγματικότητα των επόμενων αιώνων.  Οι πρώτες μεταφράσεις που γνωρίζουμε προέρχονται από τους πρώτους αιώνες της 2ης π.Χ. χιλιετίας, όταν η σουμερική αντικαταστάθηκε από την ακκαδική, τη γλώσσα όλων των σημιτικών λαών, στην οποία μεταφράστηκε μεγάλος όγκος κειμένων. Η Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας, η σημαντικότερη βιβλιοθήκη της αρχαιότητας, φιλοξένησε τις μεταφράσεις όλων των σημαντικών κειμένων από άλλους πολιτισμούς προς τα ελληνικά, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια του 3ου αι. π.Χ. Οι Ρωμαίοι μετέφρασαν στα λατινικά το σύνολο των αρχαίων ελληνικών έργων και πολλοί τους αποδίδουν την πατρότητα της μετάφρασης, άποψη που διακρίνεται για την υπερβολή της αλλά και που φανερώνει την έκταση και το κύρος της μεταφραστικής δραστηριότητας. Στην Κίνα, υπάρχει μεταφραστική δραστηριότητα πολλών αιώνων, από το 2ο έως το 12ο αι. μ. Χ.: σε αυτό το διάστημα βουδιστές μοναχοί μετέφραζαν τα ιερά θρησκευτικά κείμενά τους από τα σανσκριτικά στα κινεζικά. Στη Βαγδάτη, η μεταφραστική δραστηριότητα ήταν έντονη κατά τη διάρκεια του 9ου αι. μ. Χ. με τη μετάφραση των γνωστών έργων της εποχής στα αραβικά∙ στη συνέχεια τη σκυτάλη παίρνει το Τολέδο με την περίφημη Σχολή του Τολέδου, όπου μεταφράστηκε μεγάλο μέρος των επιστημονικών έργων των προηγούμενων αιώνων από τα αραβικά και τα ελληνικά στα λατινικά και στη συνέχεια στα καστιλιάνικα, με αποτέλεσμα ο 12ος αιώνας να ανακηρυχθεί Αιώνας της Μετάφρασης. Από την εποχή της Αναγέννησης και του Διαφωτισμού και έπειτα τα σημαντικότερα έργα της ανθρωπότητας μεταφράζονται στην καθομιλουμένη των νέων κρατών, ενώ τον 20ό αιώνα η μετάφραση αναδεικνύεται βασική κινητήρια δύναμη σε όλα τα επίπεδα της επικοινωνίας διεθνώς.

Όπως βλέπετε, ο μεταφραστής του παρελθόντος είναι ο άνθρωπος που μεταλαμπαδεύει τη γνώση και φέρνει σε επαφή ανθρώπους και πολιτισμούς∙ μεταφράζει κυρίως θρησκευτικά κείμενα, λογοτεχνικά και επιστημονικά έργα. Τα εργαλεία που έχει στη διάθεσή του είναι απλά: χαρτί και μελάνι, μια γραφομηχανή αργότερα. Βασίζεται σε γλωσσάρια –είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι τα αρχαιότερα γλωσσάρια που ανακαλύφθηκαν στη σημερινή Συρία χρονολογούνται από το 2.300 π.Χ.–, λεξικά –αρχικά χειρόγραφα (στον τομέα αυτό πρωτοστατούν οι Κινέζοι και οι Άραβες), τους τελευταίους αιώνες έντυπα– και βιβλία αναφοράς και συνήθως καταφεύγει σε βιβλιοθήκες για να κάνει την έρευνά του. Όσον αφορά τη μεταφραστική προσέγγισή του, συνήθως αποφασίζει πώς θα κινηθεί επιλέγοντας ανάμεσα στο δίπολο: πιστή ή ελεύθερη μετάφραση. Και καθώς κατά κανόνα οι μεταφραστές ανήκαν σε Σχολές και δούλευαν σε ομάδες, ακολουθούσαν την κοινή προσέγγιση που καθοριζόταν από τις ανάγκες και τις σκοπιμότητες που έπρεπε να εξυπηρετηθούν σε κάθε εποχή.

Χρονικά, ο μεταφραστής του παρελθόντος δεν απέχει πολύ από το μεταφραστή της εποχής μας: είναι ο μεταφραστής που δούλευε με αυτές τις παραμέτρους όσον αφορά τα εργαλεία, τα βοηθήματα και τη μεταφραστική προσέγγιση από τα αρχαία χρόνια μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1980. Τα πράγματα αρχίζουν να αλλάζουν σταδιακά τη δεκαετία του ’90 με την εισαγωγή των ηλεκτρονικών υπολογιστών και του Διαδικτύου.

Τα τελευταία 15 χρόνια, το προφίλ του μεταφραστή αλλάζει με ταχύτατους ρυθμούς. Κατ’ αρχάς πρέπει να τονιστεί το γεγονός ότι η μετάφραση αναγνωρίζεται και αναδεικνύεται ως επαγγελματικός προσανατολισμός μόλις στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα. Σήμερα,   ένας μεταφραστής μπορεί να είναι ελεύθερος επαγγελματίας, να εργάζεται ως εσωτερικός συνεργάτης μεταφραστικής εταιρείας ή ως υπάλληλος σε διεθνείς οργανισμούς (π.χ. ΕΕ, ΟΗΕ), τράπεζες, δημόσιες υπηρεσίες και ιδιωτικές εταιρείες. Το εύρος των τομέων στους οποίους κινείται είναι πολύ μεγαλύτερο και καλύπτει:

  • Λογοτεχνία: μυθιστορήματα, διηγήματα, θεατρικά έργα, ποίηση κ.λπ.
  • Κοινωνικές − Ανθρωπιστικές Επιστήμες: άρθρα, επιστημονικά βιβλία, λευκώματα, οδηγούς κ.λπ.
  • Επιστήμες − Τεχνολογία: βιβλία οδηγιών χρήσης, βιβλία, άρθρα, λογισμικό, ιστότοπους κ.λπ.
  • Οικονομία: βιβλία, άρθρα, λογιστικά και υπηρεσιακά έγγραφα κ.λπ.
  • Νομικά: συμβάσεις, συνθήκες, πληρεξούσια, διαθήκες κ.λπ.
  • Ευρωπαϊκή Ένωση: συμβάσεις, κοινοτικές οδηγίες, εκθέσεις κ.λπ.
  • Επίσημα έγγραφα: πιστοποιητικά, άδειες, πτυχία, διπλώματα κ.λπ.

Ο σημερινός μεταφραστής καλείται να καλύψει περισσότερες ανάγκες και πρέπει να μπορεί να χειρίζεται ποικίλα εργαλεία. Τι ικανότητες πρέπει να έχει για να μπορεί να ανταποκριθεί;

  1. Γλωσσική ικανότητα: η ικανότητα να κατανοεί και να χρησιμοποιεί ορθά τις δύο γλώσσες μεταξύ των  οποίων κινείται.
  2. Κειμενική ικανότητα: η δυνατότητα να εντοπίζει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του πρωτοτύπου, το οποίο εντάσσεται σε συγκεκριμένη κατηγορία κειμένων.
  3. Ερευνητική ικανότητα: η ικανότητα γρήγορης και αποτελεσματικής αναζήτησης των άγνωστων στοιχείων του πρωτοτύπου σε έντυπα και ηλεκτρονικά μέσα, στο Διαδίκτυο, σε παράλληλα κείμενα και σε άλλες πηγές.
  4. Ικανότητα αντίληψης συγκεκριμένου τομέα / αντικειμένου: η κατανόηση ενός γνωστικού πεδίου ή ενός συγκεκριμένου αντικειμένου μετά από τις σχετικές σπουδές, συστηματική ενασχόληση, μελέτη κ.λπ.
  5. Ικανότητα αντίληψης κοινωνικού-πολιτισμικού πλαισίου: η κατανόηση των χαρακτηριστικών στοιχείων της κοινωνίας και του πολιτισμού, όπου γεννήθηκε το κείμενο-πηγή.
  6. Ικανότητα επίλυσης προβλημάτων: η δυνατότητα ενός καλά εκπαιδευμένου ή ενός έμπειρου μεταφραστή να επιλέγει την κατάλληλη απόδοση μέσα από μια σειρά επιλογών.
  7. Ικανότητα μεταφοράς κειμένου: η γλωσσικά άρτια απόδοση των δομών και του περιεχομένου του κειμένου-πηγή στη γλώσσα-στόχο, με σκοπό να δημιουργηθεί ένα ισοδύναμο κείμενο που θα εξυπηρετεί τους ίδιους σκοπούς και θα δημιουργεί ανάλογες εντυπώσεις στον αναγνώστη.
  8. Ικανότητα χρήσης ηλεκτρονικού υπολογιστή και ηλεκτρονικών εργαλείων: Στην εποχή μας ο μεταφραστής εξαρτάται απόλυτα από τον υπολογιστή του για πολλούς λόγους. Χρειάζεται να γνωρίζει καλή επεξεργασία κειμένου, εφόσον δεν υπάρχει περίπτωση να μπορέσει να παραδώσει χειρόγραφες ή απλώς δακτυλογραφημένες μεταφράσεις. Βασίζεται στα ηλεκτρονικά βοηθήματά του (λεξικά, εγκυκλοπαίδειες) για να κινείται με μεγαλύτερη ταχύτητα. Επικοινωνεί με τους συναδέλφους του και τους πελάτες του μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Κάνει γρηγορότερα και πιο αποτελεσματικά την έρευνά του στο Διαδίκτυο, το οποίο του προσφέρει και μια σειρά από άλλες δυνατότητες: π.χ. μπορεί να συμμετέχει σε φόρουμ επικοινωνίας μεταφραστών και σε υπηρεσίες επαγγελματικής δικτύωσης καθώς και να υποβάλλει οικονομικές προτάσεις ανάληψης μεταφραστικών έργων που «αναρτώνται» σε ιστότοπους-χώρους συνάντησης μεταξύ μεταφραστών και πελατών.

Ως γνωστικό αντικείμενο, η μετάφραση κάνει την εμφάνισή της στις αρχές της δεκαετίας του ’50 και ως επί το πλείστον θεωρείται μέρος άλλων επιστημών (της γλωσσολογίας ή των ξενόγλωσσων φιλολογιών, κυρίως), οπότε εντάσσεται στο αντίστοιχο πρόγραμμα σπουδών. Σταδιακά, από τη δεκαετία του ’70 στο εξωτερικό και τη δεκαετία του ’80 στην Ελλάδα αρχίζουν να δημιουργούνται τα τμήματα Μεταφραστικών Σπουδών, στα οποία μελετάται η ιστορία, η θεωρία και η πρακτική της μετάφρασης, οι τεχνικές της και οι μεθοδολογικές προσεγγίσεις, καθώς και μια σειρά από άλλα γνωστικά αντικείμενα (π.χ. δίκαιο, οικονομία κ.λπ.), τα οποία κρίνονται απαραίτητα για να είναι όσο γίνεται πληρέστερη η κατάρτιση των εκπαιδευόμενων μεταφραστών. Τις δύο τελευταίες δεκαετίες υπάρχει σημαντικός αριθμός μεταπτυχιακών προγραμμάτων, ενώ ταυτόχρονα ιδρύονται ιδιωτικές σχολές, οι οποίες προσφέρουν προγράμματα εκπαίδευσης μεταφραστών που είναι μικρότερης διάρκειας από τα πανεπιστημιακά και δίνουν έμφαση στην πρακτική της μετάφρασης.

Παρά την πρόοδο που έχει επιτευχθεί στην κατοχύρωση της μετάφρασης ως γνωστικού αντικειμένου, εξακολουθεί να τίθεται από πολλούς το ερώτημα:   μπορεί να είναι αυτοδίδακτος ο μεταφραστής ή πρέπει να είναι εκπαιδευμένος;

Οι υπέρμαχοι της άποψης ότι ο μεταφραστής μπορεί ακόμη και σήμερα να είναι αυτοδίδακτος επικαλούνται το γεγονός ότι επί αιώνες οι μεταφραστές, που γνωρίζουν τις γλώσσες στις οποίες κινούνται, αγαπούν τη δουλειά τους και συχνά είναι εξαρχής ειδικοί σε έναν τομέα ή εξειδικεύονται σταδιακά, διεκπεραιώνουν το έργο τους χωρίς τη συμβολή της θεωρίας ή της αναλυτικής μεθοδολογίας. Γιατί, λοιπόν, χρειάζεται η σπουδή του αντικειμένου, όταν η τριβή στη δουλειά, και συνεπώς η πείρα, είναι το ζητούμενο;  Επειδή –απαντά η άλλη πλευρά– ο σημερινός επαγγελματίας κατά κανόνα κινείται πλέον μεταξύ διαφορετικών κειμενικών ειδών και βρίσκεται αντιμέτωπος με την πίεση του χρόνου, συνεπώς δεν έχει περιθώριο να μάθει σιγά σιγά τη δουλειά, στην πορεία της∙ πρέπει να είναι εφοδιασμένος με γνώσεις, τις οποίες θα χρησιμοποιήσει στην πράξη, αλλά και με εργαλεία (ηλεκτρονικά λεξικά, μεταφραστικές μνήμες κ.λπ.). Επίσης, έχοντας σπουδάσει μετάφραση, γνωρίζει πώς θα κινηθεί σε θέματα έρευνας γύρω από το θέμα της μετάφρασής του, μπορεί με ευκολία να επιλέξει τη μεταφραστική προσέγγιση που θα ακολουθήσει, είναι εξοικειωμένος με τα διαφορετικά είδη μεταφραστικών προβλημάτων (π.χ. ορολογία, πολιτισμικά στοιχεία, καλολογικά στοιχεία κ.ά) και μπορεί να επιλέξει την καταλληλότερη μέθοδο για την αντιμετώπισή τους, ξέρει πώς να επιμεληθεί τη μετάφρασή του και, κυρίως, τι είδους μεταφραστικά εργαλεία πρέπει να χρησιμοποιήσει για να ανταποκριθεί με επάρκεια στο έργο του. Με άλλα λόγια, έχοντας σπουδάσει, ξέρει πώς να αντιμετωπίσει τη μετάφραση επιστημονικά. Επίσης, μετά την κατοχύρωση των μεταφραστικών σπουδών και του επαγγέλματος, πλέον η αγορά εργασίας δύσκολα δίνει ευκαιρίες σε αυτοδίδακτους ανθρώπους.

Ο αυτοδίδακτος μεταφραστής είναι ο μεταφραστής του παρελθόντος. Ο σημερινός μεταφραστής, για να έχει γερές βάσεις ώστε να μπορεί να ανταποκριθεί στις προκλήσεις του μέλλοντος, θα πρέπει να επιδιώκει να υπάρχουν τα εξής στοιχεία στην εκπαίδευσή του:

  • Εξοικείωση με την ιστορία και τις βασικές σχολές θεωρίας της μετάφρασης
  • Καλή γνώση της μεθοδολογίας έρευνας και τεκμηρίωσης (έντυπα και ηλεκτρονικά μέσα, πηγές στο Διαδίκτυο κ.ά.)
  • Στέρεη μεθοδολογία αντιμετώπισης των μεταφραστικών προβλημάτων που θα αντιμετωπίσει
  • Πρακτική εξάσκηση στη μετάφραση κειμένων διαφορετικών τομέων (επιστημονικά, τεχνολογικά, οικονομικά, λογοτεχνικά κείμενα, κείμενα από τις ανθρωπιστικές και τις κοινωνικές επιστήμες)
  • Γνώση των μεταφραστικών τεχνολογιών (μεταφραστικές μνήμες, μηχανική μετάφραση, τοπική προσαρμογή λογισμικού και ιστότοπων)
  • Καθοδήγηση σε θέματα επαγγελματικής δεοντολογίας και προώθησης, έναρξης επαγγέλματος και εισόδου στην αγορά εργασίας.

Ορισμένα από αυτά τα στοιχεία (η εξειδίκευση σε γνωστικούς τομείς, η γνώση των μεταφραστικών τεχνολογιών) καθώς και οι παράμετροι που διαμορφώνουν το εργασιακό περιβάλλον (για παράδειγμα, η παγκοσμιοποιημένη αγορά) είναι βέβαιο ότι θα αποτελέσουν βασικές προϋποθέσεις για το μεταφραστή του μέλλοντος.

Μετάφραση: Μια αφετηρία, πολλοί προορισμοί

της Κωνσταντίνας Τριανταφυλλοπούλου

(Διευθύντρια Σπουδών, meta|φραση)

 

Constantina TriantafillopoulouΜπορεί η μετάφραση να είναι πανταχού παρούσα σε κάθε μορφή επικοινωνίας, ωστόσο ως επαγγελματική ασχολία κατά κανόνα ταυτίζεται μόνο με την εργασία του μεταφραστή. Όμως, η μεταφραστική διαδικασία αποτελεί τον πυρήνα πέντε διαφορετικών επαγγελμάτων, στα οποία σκοπεύω να αναφερθώ συνοπτικά στο άρθρο αυτό.

Όπως είναι φυσικό, θα ξεκινήσω από το προφανές: το επάγγελμα του μεταφραστή. Κάθε άλλο παρά καινούργιο είναι αυτό το επάγγελμα, αλλά κατ’ ουσίαν αρκετά άγνωστο, κυρίως λόγω των σημαντικών αλλαγών του που οφείλονται στην τεχνολογία και στην παγκοσμιοποίηση. Να εξηγήσω τι εννοώ: στο μυαλό μας είναι παγιωμένη η εικόνα ενός ανθρώπου που μεταφράζει −βιβλία κυρίως− χωμένος στα λεξικά που έχει ανοίξει επάνω στο γραφείο του. Αυτή την εικόνα θα πρέπει να την τροποποιήσουμε αρκετά για να ανταποκρίνεται στη σύγχρονη πραγματικότητα. Στο γραφείο του υπάρχει οπωσδήποτε ένας υπολογιστής με γρήγορη σύνδεση στο Ίντερνετ, το οποίο αποτελεί πλέον ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία έρευνας. Η οθόνη του υπολογιστή είναι χωρισμένη σε πολλά μέρη: εκτός από τον επεξεργαστή κειμένου, όπου γράφει τη μετάφρασή του, έχει ανοιχτά τα απαραίτητα ηλεκτρονικά λεξικά και βοηθήματά του. Κι αν μεταφράζει κείμενα με επαναληψιμότητα όρων ή φράσεων, π.χ., πιστοποιητικά ή εγχειρίδια, δουλεύει με τη βοήθεια ενός προγράμματος μεταφραστικής μνήμης. Η εικόνα που περιέγραψα είναι απαράλλαχτη είτε ο μεταφραστής είναι ελεύθερος επαγγελματίας, είτε εργάζεται ως εσωτερικός συνεργάτης μεταφραστικής εταιρείας, είτε είναι υπάλληλος σε διεθνείς οργανισμούς (π.χ., ΕΕ, ΟΗΕ), τράπεζες, δημόσιες υπηρεσίες και ιδιωτικές εταιρείες.

Στην παγκοσμιοποιημένη κοινωνία μας, βασική προτεραιότητα αποτελεί η επικοινωνία, η οποία εν πολλοίς επιτυγχάνεται μέσω της μετάφρασης, με αποτέλεσμα την αύξηση του κύκλου εργασιών στην αγορά της. Σε αυτό συμβάλλουν πολύ οι νέοι τομείς της μεταφραστικής αγοράς, όπως είναι η Τοπική Προσαρμογή Λογισμικού και Ιστότοπων. Έτσι, έχει δημιουργηθεί το νέο επάγγελμα του localiser. Localisation, τοπική προσαρμογή, δηλαδή, είναι η διαδικασία τροποποίησης ενός κειμένου κατά τη διάρκεια της μετάφρασης, ώστε αυτό να ενταχθεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο στη νέα γλώσσα και κουλτούρα. Ας δούμε μερικά παραδείγματα. Η ημερομηνία που έγινε η επίθεση της 11ης Σεπτεμβρίου είναι γνωστή ως 9/11 στις ΗΠΑ: αυτός ο τρόπος γραφής της ημερομηνίας συμφωνεί με τα αμερικανικά πρότυπα, ωστόσο, για να είναι κατανοητή η ημερομηνία σε ένα ελληνικό κείμενο, θα πρέπει να αντιστραφούν οι αριθμοί, να γράψουμε, δηλαδή, 11/9. Ένα άλλο παράδειγμα είναι η μετατροπή των μονάδων μέτρησης από το αυτοκρατορικό και το αμερικανικό σύστημα στο μετρικό σύστημα που ισχύει στην Ελλάδα. Οι localiser ασχολούνται κυρίως με τη μετάφραση δύο εξειδικευμένων τομέων: μετάφραση λογισμικού (software localization) και ιστότοπων του Διαδικτύου (website localization). Ο μεταφραστής που ειδικεύεται στην τοπική προσαρμογή έχει πολύ καλές γνώσεις πληροφορικής και ειδικών εργαλείων. Εργάζεται αποκλειστικά σε μεταφραστικές εταιρείες, οι οποίες αναλαμβάνουν μεγάλα μεταφραστικά πακέτα.

Ο υποτιτλιστής είναι ο επαγγελματίας που αναλαμβάνει να μεταφράσει − μεταφέρει στα ελληνικά τους διαλόγους, τους μονολόγους και τις αφηγήσεις που υπάρχουν στις κινηματογραφικές ταινίες και στις τηλεοπτικές σειρές. Οι υπότιτλοι που βλέπουμε δε βασίζονται στο είδος της μετάφρασης που διαβάζουμε στα βιβλία∙ ο υποτιτλιστής, λόγω έλλειψης χρόνου −εφόσον η ομιλία είναι πιο γρήγορη από το γραπτό λόγο των υποτίτλων−, δε μεταφράζει πιστά, αλλά αναγκάζεται να αποδώσει πιο ελεύθερα και συχνά να συμπυκνώσει το νόημα των λεγομένων. Εξυπακούεται ότι μεταφέρει όλα τα υφολογικά χαρακτηριστικά όσο περισσότερο μπορεί και γίνεται, εξαιτίας των τεχνικών περιορισμών. Ένας υποτιτλιστής κατά κανόνα συνεργάζεται με εταιρείες που αναλαμβάνουν τον υποτιτλισμό ταινιών καθώς και πακέτα υποτιτλισμού για λογαριασμό τηλεοπτικών σταθμών.

Επιμελητής μεταφρασμένων κειμένων είναι ο επαγγελματίας που κάνει παραβολή πρωτοτύπου και μετάφρασης για να εντοπιστούν τυχόν παραλείψεις ή λάθη και ελέγχει την απόδοση γλωσσικά (ορθογραφία, στίξη, γραμματική, σύνταξη). Ένας καλός και πεπειραμένος μεταφραστής έχει πολλά προσόντα που τον κάνουν κατάλληλο για να ασχοληθεί με την επιμέλεια μεταφρασμένων κειμένων. Κι αυτό επειδή γνωρίζει τη διαδικασία της μετάφρασης, δηλαδή, ξέρει πώς να κάνει έρευνα σε έντυπα και ηλεκτρονικά βοηθήματα καθώς και στο Διαδίκτυο, είναι εξοικειωμένος με τη μεθοδολογία που πρέπει να ακολουθηθεί για να αντιμετωπιστεί κάποιο μεταφραστικό πρόβλημα, έχει επίγνωση των (αν)αντιστοιχιών που υπάρχουν στο λεξιλόγιο και στις γραμματικοσυντακτικές δομές των δύο γλωσσών και ξέρει τις τεχνικές βελτίωσης. Ο επιμελητής μεταφρασμένων κειμένων εργάζεται κυρίως σε μεταφραστικές εταιρείες και εκδοτικούς οίκους. Στις μεταφραστικές εταιρείες επιμελείται εξειδικευμένα κείμενα, ενώ στους εκδοτικούς οίκους επιμελείται βιβλία (λογοτεχνικά και επιστημονικά) και περιοδικά.

Για το τέλος άφησα το επάγγελμα που γνωρίζετε πολύ καλά: του καθηγητή ξένων γλωσσών, στο οποίο η μετάφραση παίζει καθοριστικό, αλλά αφανή ρόλο. Καθοριστικό επειδή, όσο κι αν προσπαθούμε να αποφύγουμε τη μετάφραση με τη βοήθεια των σύγχρονων επικοινωνιακών μεθόδων διδασκαλίας, η μητρική γλώσσα αποτελεί το φίλτρο που έχουν οι μαθητές μας στο μυαλό τους για να κατακτήσουν την ξένη γλώσσα. Εφόσον είναι αδύνατον να παρακαμφθεί αυτή η «παρεμβολή» της μετάφρασης, μπορούμε να την εκμεταλλευτούμε, με σκοπό να ενισχύσουμε τη διαδικασία της μάθησης. Εδώ η χρησιμότητα της μετάφρασης έχει δύο όψεις: αφενός βοηθά τον καθηγητή να γίνει καλύτερος και αφετέρου του δίνει τη δυνατότητα να εμπλουτίζει τα μαθήματά του με μεταφραστικές ασκήσεις. Η μετάφραση διευρύνει τις γνώσεις του καθηγητή στην ξένη γλώσσα, ιδίως στην κατανόηση και στην αναπαραγωγή του γραπτού λόγου, τον βοηθά να εμβαθύνει σε έννοιες και δομές και να εντοπίζει καλύτερα τις διαφορές και τις ομοιότητες μεταξύ της ξένης γλώσσας και της μητρικής του. Με αυτά τα εφόδια καλύπτει πιο αποτελεσματικά την ύλη του και, μάλιστα, είναι σε θέση να την εμπλουτίζει με μεταφραστικές ασκήσεις. Είναι γνωστό πως η μετάφραση δεν χρησιμοποιείται στις σύγχρονες διδακτικές προσεγγίσεις, ωστόσο η παρουσία της και η ανάγκη επανένταξής της στο syllabus έχει ήδη γίνει αισθητή στη διεθνή σχετική βιβλιογραφία. Η μετάφραση −υπό μορφήν ασκήσεων και όχι ως υποκατάστατο της επικοινωνίας στην ξένη γλώσσα− μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε όλα τα επίπεδα, επειδή δίνει στον καθηγητή τη δυνατότητα να εξηγεί πληρέστερα τα γραμματικά φαινόμενα και τις συντακτικές δομές της ξένης γλώσσας με τη βοήθεια παραλληλισμών με τη μητρική, ενισχύει την κατανόηση των σημασιών των λέξεων, βοηθά τους μαθητές να εκφράζονται με ακρίβεια και σαφήνεια αλλά και να συνειδητοποιούν σε τι οφείλονται τα transfer errors που κάνουν.

Διαπιστώνουμε, λοιπόν, πως η κατάρτιση στην τέχνη και στις τεχνικές της μετάφρασης δεν εξασφαλίζει μόνο διαφορετικές επαγγελματικές προοπτικές αλλά και βαθιά γνώση της μητρικής και της ξένης γλώσσας.

 

%d bloggers like this: