Blog Archives

ΜΗΛΝΕΓ: η ελπίδα να αποκτήσουμε το διαδικτυακό λεξικό που χρειαζόμαστε!

patakisΟ λόγος για το Μεγάλο Ηλεκτρονικό Λεξικό Νεοελληνικής Γλώσσας των Εκδόσεων Πατάκη που είδε το φως της ζωής στο διαδίκτυο πριν από τρεις μήνες. Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά. Πριν από 20 χρόνια ο Στέφανος Πατάκης, φιλόλογος και ιδρυτής του ομώνυμου εκδοτικού οίκου αποφάσισε να ξεκινήσει τη συγγραφή ενός λεξικού της ελληνικής γλώσσας. Σήμερα το λεξικό αυτό αριθμεί περίπου 72.000 λήμματα που έχει διαμορφώσει ο ίδιος και η ομάδα των 150 επιστημονικών συνεργατών που τον πλαισιώνει. Είναι ανοιχτό στο κοινό σε πιλοτική λειτουργία, εμπλουτίζεται διαρκώς και στόχος των εκδόσεων Πατάκη είναι να ανανεώνεται εις το διηνεκές, ώστε να αποτελεί ένα έργο αναφοράς που αποτυπώνει τις εξελίξεις της ελληνικής γλώσσας.

Για να αποκτήσετε πρόσβαση στο λεξικό θα πρέπει να κάνετε αίτηση για σύνδεση συμπληρώνοντας τα στοιχεία σας εδώ. Στη συνέχεια θα λάβετε ένα email από τις Εκδόσεις Πατάκη με το όνομα χρήστη και τον κωδικό σας καθώς και κάποιες συμπληρωματικές οδηγίες. Κι αφού συνδεθείτε, θα ξεκινήσετε την εξερεύνηση του λεξικού. Η διαδικασία είναι απλή: πληκτρολογείτε στο πεδίο «αναζήτηση» τη λέξη που θέλετε και αμέσως εμφανίζονται τα αποτελέσματα. Αρχικά το λήμμα δεν ανοίγει σε πλήρη ανάπτυξη: στο «ποντίκι», για παράδειγμα, θα δείτε τα τέσσερα ερμηνεύματα (ζώο, μυς του σώματος, μικρή συσκευή, ο νεοσύλλεκτος στρατιώτης στην αργκό) και πηγαίνοντας πάνω σε καθένα θα ανοίξετε το πεδίο τις χρήσεις του που έχει χαρακτηριστικά παραδείγματα προτάσεων – αυτό είναι πολύ πρακτικό γιατί έχετε τη δυνατότητα να δείτε το λήμμα συνοπτικά σε πρώτη φάση. Τα λήμματα περιλαμβάνουν επίσης γραμματικές πληροφορίες, ετυμολογία, εκφράσεις, συνώνυμα και αντώνυμα. Από τα αποτελέσματα της ενδεικτικής αναζήτησης που κάναμε μας είναι σαφές ότι είναι καλά δουλεμένα. Το λημματολόγιο είναι πλούσιο καθώς περιλαμβάνει ορολογία ποικίλων επιστημών, λέξεις ξένης προέλευσης και ξένες φράσεις καθώς και στοιχεία της καθαρεύουσας, της εκκλησιαστικής γλώσσας κ.λπ. Και το σημαντικότερο απ’ όλα: είδαμε ότι η προσέγγιση των λεξικογράφων είναι περιγραφική κι όχι κανονιστική, δηλαδή καταγράφει τη χρήση της γλώσσας και αποτυπώνει την εξέλιξή της αλλά δεν επιχειρεί να την περιχαρακώσει στο πλαίσιο της ορθότητας.

Και να που η ευχή μας για ένα καλό, διαρκώς ανανεωνόμενο, διαδικτυακό λεξικό γίνεται πραγματικότητα!

Advertisements

Χρηστικό λεξικό της Νεοελληνικής Γλώσσας

Χρηστικό λεξικό της Νεοελληνικής Γλώσσας , (σύνταξη – επιμέλεια – συντονισμός έκδοσης) Χριστόφορος Χαραλαμπάκης, Ακαδημία Αθηνών (Αθήνα, 2014)

Χρηστικό λεξικό της Νεοελληνικής ΓλώσσαςΠοζέρι πο-ζέ-ρι ουσ. (ουδ.) & ποζεράς (ο) (νεαν. αργκό): πρόσωπο που αυτοπροβάλλεται και προσποιείται για λόγους εντυπωσιασμού [<αλλ.-αγγλ. poseur]

Τρολάρω τρο-λά-ρω ρ. (αμτβ.) (τρόλαρα) (ΔΙΑΔΙΚΤ. αργκό): διατυπώνω ηλεκτρονικά προκλητικές ή λανθασμένες απόψεις με σκοπό να διαταράξω μια διαδικτυακή συζήτηση. Μπαίνει στο ίντερνετ και –ει . [<αμερικ., troll, 1992]

Εντυπωσιαστήκατε; Ομολογουμένως κι εμείς! Και χαρήκαμε που υπάρχει πλέον ένα λεξικό που καταγράφει την ελληνική γλώσσα σε όλο της το εύρος, χωρίς φόβο και πάθος και χωρίς να επιχειρεί να μας επιβάλλει τι είναι ορθό να λέμε και να γράφουμε. Έπειτα από 10 χρόνια πρωτογενούς έρευνας εγένετο το Χρηστικό λεξικό : ένας βαρύς τόμος μεγάλων διαστάσεων που περιλαμβάνει 75.000 λήμματα στις 1.819 σελίδες του. Δημιουργοί του μια μεγάλη επιστημονική ομάδα υπό την καθοδήγηση του κ. Χριστόφορου Χαραλαμπάκη ακάματου καθηγητή Γλωσσολογίας στο ΕΚΠΑ. Και υπό τη σκέπη της Ακαδημίας Αθηνών που με αυτό το έργο δεν δικαίωσε το χαρακτηρισμό που της αποδίδουν ως ένα κατεξοχήν συντηρητικό ίδρυμα.

Τα λήμματα που παραθέσαμε στην αρχή σίγουρα σας έδωσαν μια πρώτη εικόνα και σπεύδουμε να αναφέρουμε επιγραμματικά τα γενικά χαρακτηριστικά του έργου, για να σας κατατοπίσουμε καλύτερα:

Λημματολόγιο που έχει καταρτιστεί από εκτενείς βάσεις δεδομένων (Εθνικός Θησαυρός της Ελληνικής Γλώσσας, InterActive Terminology for Europe, ηλεκτρονικές βάσεις και ηλεκτρονικά λεξικά ξένων γλωσσών κ.ά).
Ορισμοί που χαρακτηρίζονται από συντομία και διάκριση της σημασίας από τη χρήση. Χαρακτηριστική περίπτωση το ρήμα «κόβω» που σύμφωνα με ορισμένα λεξικά έχει 53 σημασίες, ενώ στο «Χρηστικό λεξικό» οι σημασίες είναι δέκα και οι υπόλοιπες είναι χρήσεις.
Καθιέρωση αποδεκτής διπλής ορθογραφίας σε ορισμένες λέξεις που μας έχουν απασχολήσει πολύ (π.χ. κτίριο – κτήριο).
Χρήση αυθεντικών παραδειγμάτων.
Παρουσίαση συνδυαστικών δυνατοτήτων των λέξεων (π.χ. δυσθεώρητη ανεργία/ αύξηση, δυσθεώρητο δημόσιο χρέος) και εξήγηση των στερεότυπων ή των ιδιωματικών εκφράσεων (π.χ. σε δυσθεώρητα ύψη & σε δυσθεώρητα επίπεδα: πάρα πολύ).
Υφολογικός προσδιορισμός των λέξεων και των εκφράσεων μέσα από 30 κριτήρια (π.χ. ώα (αρχαιοπρ.), λάου-λάου (προφ.), γλυκουλίνι (οικ.), τζαμάτος (νεαν. αργκό), διδάσκοντας (αδόκ.)).
Επιστημονικό λεξιλόγιο που κατηγοριοποιείται σε 103 γνωστικούς τομείς και παράθεση της χρονολογίας εμφάνισης των αγγλικών και των γαλλικών λέξεων (π.χ. ινφοτέινμεντ).
Καταγραφή 5.000 νεολογισμών (γενόσημα, σκάιπ).

Πρόκειται για ένα έργο που δημιουργήθηκε με βάση τις διεθνείς προδιαγραφές της λεξικογραφίας και, όπως δηλώνει κι η ίδια η Ακαδημία, δεν θέλει να παίξει ρόλο ρυθμιστικό αλλά να καταγράψει τη νεοελληνική γλώσσα. Όπως έχει δηλώσει ο κ. Χαραλαμπάκης, υπάρχει πρόβλεψη να κυκλοφορήσει το λεξικό και σε ηλεκτρονική εκδοχή, με πάνω από 40.000 επιπλέον λήμματα.

Η πρακτική πλευρά: το λεξικό κοστίζει €45, είναι δηλαδή πολύ πιο οικονομικό από άλλα λεξικά του είδους του. Μαθητές, φοιτητές, μεταφραστές και εκπαιδευτικοί μπορούν να το προμηθευτούν με έκπτωση (€35) από το Βιβλιοπωλείο της Ακαδημίας (Πανεπιστημίου 25, Στοά Κοραή).

Εμείς το χρησιμοποιούμε ήδη στις τάξεις μας και στις μεταφράσεις μας και το συστήνουμε ανεπιφύλακτα!

GlossPost: 7.342 σύνδεσμοι για γλωσσάρια!

GlossPostΝαι, ναι, καλά διαβάσατε! Υπάρχει μια σελίδα στο Διαδίκτυο μέσω της οποίας μπορείτε να έχετε πρόσβαση σε 7.342 γλωσσάρια. Κι αυτή η σελίδα δεν είναι άλλη από το GlossPost της διαδικτυακής κοινότητας μεταφραστών ProZ.com.

Ας δούμε περί τίνος πρόκειται: το τμήμα “Member activities” του ProZ.com φιλοξενεί το GlossPost, μια βάση δεδομένων με συνδέσμους για γλωσσάρια που εμπλουτίζεται διαρκώς από τα μέλη της κοινότητας. Εντυπωσιακός δεν είναι μόνο ο αριθμός των συνδέσμων αλλά επίσης οι διαθέσιμες γλώσσες καθώς και τα γνωστικά πεδία στα οποία ανήκουν τα γλωσσάρια αυτά. Για να κάνετε την αναζήτησή σας δε χρειάζεται να είστε μέλη του ProZ.com. Tα βήματα που πρέπει να ακολουθήσετε είναι απλά:

1. Πηγαίνετε στο GlossPost και από τη σελίδα του μενού στα αριστερά επιλέξτε “Search glossaries”.

2. Επιλέξτε το ζεύγος των γλωσσών που σας ενδιαφέρουν. Εάν βάλετε þ στο πεδίο “Strict” δεν θα συμπεριληφθούν στα αποτελέσματα της έρευνάς σας τα γλωσσάρια που έχουν καταχωριστεί με την ένδειξη ότι περιλαμβάνουν όλες τις γλώσσες.

3. Στη συνέχεια επιλέξτε το πεδίο που σας ενδιαφέρει. Έχετε τη δυνατότητα να διαλέξετε μεταξύ γενικών πεδίων (π.χ. Νομική) ή εξειδικευμένων (π.χ. συμβόλαια, πατέντες, πνευματικά δικαιώματα κ.λπ.). Η επιλογή “Strict” υπάρχει κι εδώ, για  πιο στοχευμένες αναζητήσεις.

4. Πατήστε “Search” και μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα θα έχετε μπροστά σας τα αποτελέσματα: μια λίστα με συνδέσμους. Σε κάθε αποτέλεσμα υπάρχει ο τίτλος που έχει το γλωσσάρι και μια σύντομη περιγραφή του. Για να δείτε το ίδιο το γλωσσάρι, κάντε κλικ στο “Go to site”.

Το GlossPost θα σας οδηγήσει σε μικρούς και μεγάλους θησαυρούς. Όμως για να το εξερευνήσετε σωστά, καλό είναι να έχετε αρκετό χρόνο στη διάθεσή σας.

Lictionary – Ένα λεξικό L10N!

lictionaryΌπως πιθανώς γνωρίζετε, L10N σημαίνει Localization, δηλαδή τοπική (ή επιχώρια) προσαρμογή. Ο όρος αφορά κάθε ενέργεια που απαιτείται ώστε ένα προϊόν που προέρχεται από τη χώρα-πηγή να μπορεί να δίνει την εντύπωση ότι έχει προσαρμοστεί πλήρως στα δεδομένα της χώρας-στόχου. Έτσι, η τοπική προσαρμογή περιλαμβάνει τη μετάφραση, τη μετατροπή μονάδων μέτρησης και νομισματικών μονάδων, τη γραφή της ώρας και της ημερομηνίας με συγκεκριμένο τρόπο, την αλλαγή αισθητικών στοιχείων κ.λπ.

Τώρα μπορούμε να σας γνωρίσουμε το Lictionary, το όνομα του οποίου προέρχεται από τις λέξεις Localization και Dictionary. Πρόκειται για ένα ιδιότυπο λεξικό, υπό την έννοια ότι δεν περιέχει ζεύγη όρων και μεταφράσεων, αλλά ζεύγη τμημάτων κειμένου και μεταφράσεων. Με άλλα λόγια, τα δεδομένα του προέρχονται από μεταφραστικές μνήμες που έχουν προκύψει από τη μετάφραση δωρεάν λογισμικού ή λογισμικού ανοιχτού κώδικα. Τέτοιου είδους λεξικά θα βλέπουμε όλο και πιο συχνά από εδώ και στο εξής, καθώς τα τελευταία χρόνια πολλές εταιρείες και αρκετοί φορείς συλλέγουν μεταφραστικά δεδομένα και δημιουργούν σώματα μεταφραστικών μονάδων. Από τα παραπάνω γίνεται σαφές ότι το Lictionary ενδείκνυται για τη μετάφραση κειμένων πληροφορικής, λογισμικού και ιστότοπων.

 Το Lictionary υποστηρίζει δεκάδες γλώσσες και είναι εξαιρετικά απλό στη χρήση. Διαλέγετε γλώσσα-στόχο (η γλώσσα-πηγή είναι πάντοτε τα Αγγλικά), γράφετε τον όρο που αναζητείτε και βλέπετε τα αποτελέσματα σε πίνακα. Αν μάλιστα γίνετε εγγεγραμμένος χρήστης (δωρεάν), θα μπορείτε να ψηφίζετε θετικά ή αρνητικά (+ ή -) για κάθε μετάφραση που βλέπετε στα αποτελέσματα αλλά και να βλέπετε την ακριβή πηγή της! Προς το παρόν μπορείτε να το χρησιμοποιείτε μόνο μέσα από τον ιστότοπό του, αλλά οι δημιουργοί του διερευνούν τρόπους ενσωμάτωσής του και σε άλλους ιστότοπους και υπόσχονται να μας έχουν σχετικά νέα σύντομα.

Όποιος ψάχνει, βρίσκει!

Βρίσκω τον τύπο που θέλωΨάχνω την κατάλληλη λέξη
του Παναγιώτη Εμμανουηλίδη (εκδ. Μεταίχμιο, 2011)

Βρίσκω τον τύπο που θέλωΠρακτική προσέγγιση: αυτή ήταν η πρώτη, κυρίαρχη εντύπωση που μας δημιουργήθηκε καθώς ξεφυλλίζαμε τα δύο βιβλία που σας παρουσιάζουμε. Πασιφανώς, πνευματικές δημιουργίες ενός ανθρώπου που όχι μόνο έχει αφιερώσει τη ζωή του στη μελέτη της ελληνικής γλώσσας αλλά και έχει ασχοληθεί με τη διδασκαλία της. Γιατί μόνο ένας τέτοιος άνθρωπος –εν προκειμένω ο φιλόλογος Παναγιώτης Εμμανουηλίδης, ο οποίος υπηρέτησε επί 32 χρόνια στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση– ξέρει ποιες περιοχές της Ελληνικής παρουσιάζουν δυσκολίες ή ιδιαιτερότητες και πώς πρέπει να παρουσιαστούν με απλό και σαφή τρόπο.

Το «Βρίσκω τον τύπο που θέλω» έχει στόχο να βοηθήσει τον αναγνώστη να λύσει όσες απορίες τού δημιουργούνται σε σχέση με την ορθογραφία, τον τονισμό, το σχηματισμό και την κλίση λέξων, οι οποίες δίνονται με αλφαβητική σειρά. Αναφέρουμε ενδεικτικά ορισμένες από τις κατηγορίες όπου εντάσσονται τα λήμματα του λεξικού:

  • Μεμονωμένες λέξεις με αμφίβολη ή νεότερη ορθογραφία (π.χ. ξίδι).
  •  Ομάδες λέξεων που συγχέονται ορθογραφικά·(π.χ. απόκλιση – παρέκκλιση).
  • Επίθετα & ουσιαστικά, με παρουσίαση της κλίσης τους (π.χ. μειοψηφών, προβλήτα).
  • Ρήματα, με παράθεση των βασικών χρόνων και των δύσκολων τύπων τους (π.χ. αναγγέλλω).

Ψάχνω την κατάλληλη λέξηΌπως φαίνεται και από τον τίτλο, το «Ψάχνω την κατάλληλη λέξη» απευθύνεται σε όσους αγαπούν την ακριβολογία και θέλουν να μάθουν τις λεπτές διαφορές μεταξύ λέξεων. Τα λήμματά του υπερβαίνουν τα 2.500, παρουσιάζονται με αλφαβητική σειρά και περιλαμβάνουν ζεύγη ή ομάδες λέξεων με ετυμολογική ή σημασιολογική συνάφεια καθώς και περιπτώσεις γλωσσικών λαθών ή «λαθών». Για παράδειγμα: ποια είναι η σημασιολογική διαφορά μεταξύ Εβραίου, Ιουδαίου, Ισραηλίτη και Ισραηλινού; Πώς χρησιμοποιείται η λέξη «καθαυτό»; Κάθετη ή κατακόρυφη είναι η πτώση ενός αντικειμένου; Ο κηδεμόνας είναι υπέρ το δέον ή υπέρ του δέοντος αυστηρός;

Οι δύο τόμοι αποτελούν εξαιρετικά χρήσιμα βοηθήματα για μαθητές, φοιτητές, εκπαιδευτικούς αλλά και για όσους έχουν την ελληνική γλώσσα ως βασικό εργαλείο της δουλειάς τους και θέλουν να τη χρησιμοποιούν άρτια.

meta|φραση

Ελληνική λεξικογραφία – ένα βήμα μπρος και δύο πίσω…

LexicographyΜέσα από το ενημερωτικό μας δελτίο έχουμε κατ’ επανάληψη πλέξει το εγκώμιο των Ελλήνων λεξικογράφων και γλωσσικών τεχνολόγων. Όμως αυτήν τη φορά οφείλουμε να κρούσουμε τον κώδωνα του κινδύνου, αφού βλέπουμε ότι σιγά-σιγά χάνουμε το τρένο της ψηφιακής εξέλιξης στον τομέα αυτό. Με την εξαίρεση της Magenta, οι υπόλοιπες εταιρείες αλλά και οι φορείς που ορίζουν την τύχη των προϊόντων γλωσσικής τεχνολογίας στη χώρα μας αρνούνται ή αδυνατούν να κάνουν βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση. Σκεφτείτε τα παρακάτω:

  • Είναι λογικό, εν έτει 2011, να μην υπάρχει σε ψηφιακή ή διαδικτυακή μορφή το εξαιρετικά ευπώλητο Λεξικό της Νέας Ελληνικής του Γ. Μπαμπινιώτη;
  • Είναι δυνατόν να μη βρίσκεται ένας διακομιστής για να φιλοξενηθεί δωρεάν και χωρίς κωδικούς πρόσβασης το πολύ καλό αγγλο-ελληνικό λεξικό G-Word (γνωστό από την έντυπη έκδοσή του ως Penguin-Hellenews);
  • Γιατί δεν έχει διατεθεί στην αγορά ο εξαιρετικός ορθογράφος Συμφωνία+ που ανέπτυξε το Ινστιτούτο Επεξεργασίας Λόγου, παρότι το προϊόν είναι έτοιμο εδώ και πάνω από 2 έτη;
  • Γιατί οι Έλληνες εκδότες επιμένουν να κυκλοφορούν μόνο σε έντυπη μορφή τα νέα τους λεξικά (μερικά από τα οποία είναι ιδιαίτερα αξιόλογα);
  • Είναι δυνατόν τα τεχνικά λεξικά που διαθέτουμε σε ψηφιακή/πολυμεσική μορφή να μην ξεπερνούν τα δάχτυλα του ενός χεριού;

Ζούμε σε μια περίοδο όπου οι μεταφραστές προτιμούν τις ψηφιακές και διαδικτυακές πηγές από τις έντυπες – είναι ενδεικτικό ότι σε πρόσφατη έρευνα που εκπονήσαμε, τα μέλη των φόρουμ Translatum και Lexilogia, τείνουν να χρησιμοποιούν ψηφιακούς/διαδικτυακούς πόρους έναντι έντυπων πόρων σε λόγο 6:1! Παράλληλα, ενώ σε χώρες του εξωτερικού οι γλωσσικοί πόροι ανεβαίνουν στο σύννεφο του Διαδικτύου, στην Ελλάδα όχι μόνο δεν προοδεύουμε αναλόγως, αλλά φαίνεται να οπισθοχωρούμε, καθώς τα γλωσσικά εργαλεία που έχουμε στα χέρια μας λιγοστεύουν αντί να πληθαίνουν! Κι έτσι, αφενός υπάρχει πεδίον δόξης λαμπρόν για όσες εταιρείες έχουν διάθεση να τολμήσουν και αφετέρου εκδότες και φορείς οφείλουν να αισθανθούν την ευθύνη που τους βαραίνει και να αναλάβουν δράση ώστε σε μικρό χρονικό διάστημα να έχουμε στη διάθεσή μας αρκετά ψηφιακά γλωσσικά βοηθήματα, εμπλουτισμένα σε σχέση με τις παλαιότερες έντυπες εκδόσεις τους, με δυνατότητα πρόσβασης του χρήστη και από το Διαδίκτυο και με μελετημένο και λειτουργικό περιβάλλον εργασίας.

meta|φραση

Ξετυλίξτε τις ψηφιακές κλωστές της ΑΝΕΜΗΣ

ΑνέμηΗ Ψηφιακή Βιβλιοθήκη Νεοελληνικών Σπουδών Ανέμη  είναι μια πλούσια συλλογή βιβλιογραφικών πληροφοριών καθώς και ψηφιοποιημένων βιβλίων και άρθρων. Δημιουργήθηκε το 2006 από τη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Κρήτης και έκτοτε εμπλουτίζεται συστηματικά, με αποτέλεσμα σήμερα να προσφέρει ελεύθερη πρόσβαση σε πάνω από 2.000.000 ψηφιοποιημένες σελίδες σπάνιων βιβλίων και νεότερων εκδόσεων.

 Η Ανέμη διαθέτει μεταξύ άλλων τις παρακάτω ψηφιακές συλλογές:

  • Νεοελληνιστής: ψηφιακή βιβλιοθήκη βιβλιογραφιών, λεξικών και εγχειριδίων που σχετίζονται με όλους τους κλάδους των Νεοελληνικών Σπουδών
  • Ταμιευτήριο Ελληνικής Ψηφιακής Βιβλιογραφίας 15ος-19ος αι.: συλλογή βιβλιογραφικών λημμάτων της περιόδου και αρκετών ψηφιοποιημένων έργων
  • Μάρκος Μουσούρος: βιβλία και αρχειακό υλικό αποκλειστικά για την Κρήτη
  • Ανάχαρσις: συλλογή 1.700 περιηγητικών κειμένων

 Ο επισκέπτης της Ανέμης μπορεί είτε να πλοηγηθεί στις συλλογές της είτε να βρει ό,τι τον ενδιαφέρει με απλή / σύνθετη αναζήτηση. Κάθε λήμμα παρέχει επαρκείς πληροφορίες για την έκδοση, ενώ στα ψηφιοποιημένα έργα δίνεται η δυνατότητα μετάβασης στο ίδιο το κείμενο (σε μορφή .pdf), το οποίο  μπορείτε να φυλλομετρήσετε ή να αποθηκεύσετε στον υπολογιστή σας. Είμαστε σίγουροι ότι πολλοί από εσάς θα σπεύσουν να «κατεβάσουν» το λεξικό της Πρωΐας και το γαλλοελληνικό λεξικό του Ηπίτη! Κι έτσι, κάντε click για να γυρίσει, download ν’ αρχινήσει…

meta|φραση

ΚΟΡΑΗΣ – Έντυπο & ηλεκτρονικό ελληνο-αγγλικό λεξικό

της ομάδας επεξεργασίας ομιλίας & γλώσσας του Πανεπιστημίου Πατρών

ΚΟΡΑΗΣΤο πρώτο πράγμα που αντιλαμβάνεται κανείς όταν φυλλομετρήσει αυτό το λεξικό είναι ότι οι συντελεστές του έχουν ρίξει πολλή δουλειά και έχουν αφιερώσει αμέτρητες ώρες στη δημιουργία του. Η προσπάθεια ξεκίνησε το 1983 και –ένα τέταρτο του αιώνα αργότερα!– οδήγησε στο καλύτερο ελληνο-αγγλικό λεξικό που υπάρχει σήμερα στην αγορά.

Όπως διαβάζουμε στο δελτίο τύπου, ο Κοραής «απευθύνεται σε Έλληνες σπουδαστές και χρήστες της Αγγλικής γλώσσας και στους αγγλόφωνους που σπουδάζουν ή χρησιμοποιούν την Ελληνική γλώσσα» και τα βασικά στοιχεία του είναι εντυπωσιακά:  

  • 81.515 λήμματα με διεξοδική ερμηνεία των σημασιών τους
  • 192.592 αποδόσεις στην Αγγλική όλων των σημασιών
  • 50.106 παραδείγματα χρήσεως με μετάφραση

Για να χωρέσουν βέβαια όλες αυτές οι πληροφορίες σε έναν τόμο, χρειάστηκαν χιλιάδες σελίδες κι έτσι ο Κοραής μάς πέφτει κάπως βαρύς και δύσχρηστος στα σχεδόν 3 κιλά του, από την άλλη πλευρά όμως χαιρόμαστε που το Πανεπιστήμιο Πατρών δεν αποφάσισε να δει το λεξικό αυτό με πρωτίστως εμπορικό μάτι, γιατί αν το είχε κάνει είναι σίγουρο ότι το λεξικό θα είχε τον μισό όγκο και πολύ λιγότερα παραδείγματα.

Αν ο όγκος του λεξικού σάς έχει ήδη τρομάξει, μην ανησυχείτε: ο τόμος συνοδεύεται από DVD με πλουσιότατη ηλεκτρονική έκδοση, η οποία περιλαμβάνει επίσης «γραμματικές και υφολογικές πληροφορίες, καθώς και απόδοση της προφοράς των λημμάτων» με ηχογραφήσεις. Επιπροσθέτως, ο e-Κοραής διαθέτει και μια σειρά από εργαλεία εξαιρετικά χρήσιμα, ιδιαίτερα στον ξένο σπουδαστή της Ελληνικής:

  • λημματοποιητές της Ελληνικής και Αγγλικής
  • σύστημα μετατροπής γραπτού κειμένου της Ελληνικής σε ομιλία
  • μετατροπέα οποιουδήποτε γραπτού κειμένου της Ελληνικής σε CPA-μορφή
  • σύστημα συλλαβισμού της Ελληνικής

Έχουμε κατά καιρούς αναλύσει πόσο αναγκαίο είναι πλέον τα λεξικά να βγαίνουν και σε ηλεκτρονική έκδοση ή/και διαδικτυακή έκδοση. Είναι απαράδεκτο, π.χ., από τη μια πλευρά να δίνουμε δωρεάν φορητούς υπολογιστές σε μαθητές και από την άλλη να μην υπάρχει σε πολυμεσική έκδοση το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας του Γ. Μπαμπινιώτη, του επιστήμονα που είναι επικεφαλής του εθνικού διαλόγου για την Παιδεία. Έτσι, η ηλεκτρονική έκδοση του Κοραή είναι και καλοδεχούμενη και απαραίτητη. Έχει όμως κι ένα σοβαρό ζήτημα: είναι γραμμένη σε Java, αλλά για την εμφάνιση ενός λήμματος οι πληροφορίες μετατρέπονται σε HTML με συνέπεια την αναμονή για περίπου 5-6 δευτερόλεπτα. Αυτό θα προβληματίσει κάθε επαγγελματία που δουλεύει ενάντια στο χρόνο και θέλει η κάθε του αναζήτηση να δίνει αποτελέσματα σε χρόνο μηδέν. Επιπρόσθετα, οι εναλλακτικές ορθογραφίες και οι παραπομπές σε άλλα λήμματα δεν αποτελούν υπερσυνδέσμους, οπότε ο χρήστης αναγκάζεται να γράφει κάθε λέξη ή φράση που θέλει να αναζητήσει, με συνέπεια την περαιτέρω καθυστέρηση.

Αλλά ας μην γκρινιάζουμε. Ο Κοραής είναι ένα λεξικό δουλεμένο με κόπο και μεράκι, το οποίο δεν πρέπει να λείπει από την εργαλειοθήκη του μεταφραστή, του επιμελητή και του σπουδαστή της Αγγλικής. Αν, μάλιστα, η ηλεκτρονική του έκδοση γίνει πιο γρήγορη, τότε θα μιλάμε για ένα λεξικό πραγματικό διαμάντι. Θα βρείτε τον Κοραή σε  επιλεγμένα βιβλιοπωλεία σε όλη την Ελλάδα. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να δείτε μια online παρουσίαση του λεξικού και να επικοινωνήσετε με το Εργαστήριο Ενσύρματης Τηλεπικοινωνίας του Πανεπιστημίου Πατρών (τηλ: 2610.996496, 2610.996480).

meta|φραση

Bασικό λεξικό λογοτεχνικών και φιλολογικών ορών

του Γεράσιμου Μαρκαντωνάτου (Γ’ έκδ., εκδ. Gutenberg, 2008)

BΑΣΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΟΡΩΝ Ο κλασικός φιλόλογος Γεράσιμος Μαρκαντωνάτος με τη μακρόχρονη θητεία στην Εκπαίδευση και τη σημαντική συγγραφική παρουσία αποτελεί εγγύηση για την έκδοση ενός εξειδικευμένου λεξικού όπως αυτό. Πολύ περισσότερο όταν το έργο, που πρωτοκυκλοφόρησε το 1984, βρίσκεται στην τρίτη, αναθεωρημένη έκδοσή του, ενώ έχουν μεσολαβήσει αρκετές ανατυπώσεις. Στον Πρόλογο της πρώτης έκδοσης διαβάζουμε ότι «φιλοδοξία του λεξικού αυτού είναι να βοηθήσει όσο είναι δυνατόν τους μαθητές της μέσης παιδείας, τους φοιτητές της φιλολογίας καθώς και όλους εκείνους που διδάσκουν λογοτεχνία ή ασχολούνται με τη μελέτη λογοτεχνικών και φιλολογικών θεμάτων, για να κατανοήσουν πληρέστερα τους ευχρηστότερους όρους της λογοτεχνικής κριτικής και της φιλολογίας». Αποτέλεσμα αυτής της φιλοδοξίας είναι ένα μονόγλωσσο λεξικό με αναλυτικότατα λήμματα, σε αλφαβητική σειρά, που εντάσσονται σε τέσσερις μεγάλες κατηγορίες: λογοτεχνικά γένη και είδη, λογοτεχνικά κινήματα και ρεύματα, θέματα τεχνικής της λογοτεχνίας, φιλολογικοί όροι (κυρίως προερχόμενοι από την Ποιητική του Αριστοτέλη). Κάθε λήμμα περιλαμβάνει ιστορική αναδρομή του όρου, εξήγηση με παραδείγματα καθώς και βιβλιογραφικές πληροφορίες. Η τρίτη έκδοση δεν έχει μόνο διορθώσεις και βελτιώσεις αλλά και προσθήκες όρων που προέρχονται κυρίως από τις σύγχρονες λογοτεχνικές θεωρίες. Γι’ αυτή τη σημαντική έκδοση συγχαρητήρια αξίζουν και στις εκδόσεις Gutenberg, οι οποίες μάλιστα τιμήθηκαν με το Ειδικό Βραβείο Ποιότητας 2008 από το ελληνικό παράρτημα της Euroscience.

meta|φραση

Λεξικό Ψυχολογίας

των Α. Χουντουμάδη & Λ. Πατεράκη
(εκδ. Τόπος, 2008)

Λεξικό ΨυχολογίαςΟ πρώτος λόγος που αποκομίσαμε τόσο καλή εντύπωση από αυτό το λεξικό είναι το μεγάλο παρελθόν του. Στο εισαγωγικό του σημείωμα διαβάζουμε ότι ξεκίνησε το 1985 ως προσπάθεια των συγγραφέων να αναζητήσουν και να καταγράψουν τα ελληνικά ισοδύναμα των αγγλικών ψυχολογικών όρων. Ακολούθησαν οι δύο εκδόσεις του Σύντομου Ερμηνευτικού Λεξικού Ψυχολογικών Όρων και πριν από ένα χρόνο περίπου το ολοκληρωμένο έργο των δύο ειδικών επιστημόνων πήρε τη θέση του στα ράφια των βιβλιοπωλείων. Ο δεύτερος λόγος είναι, φυσικά, το περιεχόμενό του. Δεν έχει μόνο να κάνει με το γεγονός ότι καλύπτει περισσότερους από 7.000 όρους από όλους τους κλάδους της ψυχολογίας καθώς και σχετικές με αυτήν επιστήμες. Κυρίως, έχει να κάνει με τη σαφή και κατανοητή ανάλυση των ελληνικών λημμάτων (με αγγλική μετάφραση) του πρώτου μέρους του τόμου που βοηθούν ακόμη και τον μη ειδικό να κατανοήσει τις έννοιες − κι εδώ φαίνεται καθαρά η πολύχρονη επεξεργασία και η διδακτική ιδιότητα των συγγραφέων. Το λεξικό περιλαμβάνει δύο ακόμη μέρη: ενότητα με τις βιογραφικές πληροφορίες για τους σημαντικότερους ψυχολόγους και εκτενές αγγλοελληνικό γλωσσάρι των όρων. Και ο τρίτος −και κάθε άλλο παρά αμελητέος− λόγος είναι η καλαίσθητη έκδοση των εκδόσεων Τόπος που συμπλήρωσαν εκατό κυκλοφορίες  με αυτό τον τόμο. Ευχόμαστε Χρόνια Πολλά, πάντα με τόσο αξιόλογες και ωραίες εκδόσεις!

Λεξικό λογοτεχνικών ορών και θεωρίας λογοτεχνίας



του A. J. Cuddon, μετάφραση & επιστημονική επιμέλεια Γ. Παρίσης − Μ. Λιάπη (εκδ. Μεταίχμιο,  2010)

Λεξικό λογοτεχνικών όρωνΟ A. J. Cuddon ήταν χαρισματικός άνθρωπος: συγγραφέας πολλών και διαφορετικών λογοτεχνικών έργων, συντάκτης δύο λεξικών, επιμελητής βιβλίων τρόμου και φαντασίας, ερασιτέχνης αθλητής και καθηγητής σε αγγλικό σχολείο. Στο λεξικό που σας παρουσιάζουμε είναι σαφές ότι οι τρεις ιδιότητές του συνδυάστηκαν αρμονικά και το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό. Ο ίδιος χαρακτηρίζει το έργο του «σχετικά περιεκτικό» αλλά εμείς πιστεύουμε ότι η δήλωση αυτή είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα αγγλικού understatement. Κι αυτό γιατί οι λογοτεχνικοί όροι του λεξικού προέρχονται από είκοσι περίπου γλώσσες: από τις κυριότερες ευρωπαϊκές γλώσσες μέχρι την αραβική, την ιαπωνική, την κινεζική και την περσική. Αλλά και επειδή καλύπτουν δώδεκα βασικές κατηγορίες: μορφές και είδη, ομάδες, σχολές και κινήματα, θέματα, πρόσωπα, αντικείμενα, έννοιες κ.ά. Τα λήμματα είναι εκτενή καθώς περιλαμβάνουν ορισμό, ιστορική αναδρομή, ανάλυση και παραδείγματα.
Από τη μέχρι στιγμής περιγραφή θα έχετε καταλάβει ότι το λεξικό αυτό φιλοδοξεί να καλύψει τις μεγάλες λογοτεχνίες του κόσμου από πλευράς ορολογίας. Και μόνο αυτό θα ήταν αρκετό για να θεωρήσουμε ότι έχουμε ένα άρτιο έργο στα χέρια μας. Πόσο μάλλον όταν βλέπουμε με πόση φροντίδα ασχολήθηκαν με τη μετάφραση και την επιμέλειά του ο Γιάννης Παρίσης και η Μαρία Λιάπη που ανέλαβαν τη μεταφορά του στα ελληνικά. Στο εκτενές σημείωμά τους εξηγούν ότι μέριμνά τους δεν ήταν μόνο η μετάφραση των όρων αλλά και η αναμόρφωσή τους με στόχο το ελληνικό αναγνωστικό κοινό. Κινούμενοι προς αυτή την κατεύθυνση έκαναν τα εξής: αφαίρεσαν λίγα λήμματα που δεν είχαν κανένα νόημα για τον Έλληνα αναγνώστη, συγχώνευσαν όσα λήμματα εκφράζονται με έναν όρο στα ελληνικά ενώ στα αγγλικά υπάρχουν περισσότεροι και πρόσθεσαν λήμματα που συνδέονται με τη νεοελληνική λογοτεχνία (π.χ. ακριτικά τραγούδια, γλωσσικό ζήτημα, δημοτική ποίηση κ.λπ.) ή ενίσχυσαν λήμματα ευρύτερου ενδιαφέροντος με στοιχεία της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Είναι άξιοι συγχαρητηρίων για την τόσο λεπτομερή, προσεκτική και δημιουργική δουλειά τους! Και παρ’ όλο που συμφωνούμε με τους λόγους της απόφασής τους να μην παραθέσουν εκτενή ευρετήρια στο τέλος του ογκώδους τόμου, νομίζουμε πως ένα μόνο ευρετήριο, με τους λογοτεχνικούς όρους στην ξένη γλώσσα, θα εξυπηρετούσε πολύ τη μεταφραστική δουλειά.

%d bloggers like this: