Blog Archives

Πρόγραμμα «Φράσις» για να ενισχυθούν οι μεταφράσεις!

FrasisΜπορεί πολλά πράγματα να έχουν κλονιστεί γύρω μας, ωστόσο δεν μπορεί να αμφισβητηθεί η αξία που έχει το μεταφρασμένο βιβλίο ως διαβατήριο, για να γνωρίσουμε τον κόσμο και να μας γνωρίσει κι αυτός. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στους πρωταγωνιστές της μετάφρασης βιβλίων από πληθώρα γλωσσών αλλά στην αντίστροφη πορεία –στη μετάφραση ελληνικών βιβλίων– κάθε άλλο παρά πρωτοπόρος είναι. Γι’ αυτό διαβάσαμε με μεγάλο ενδιαφέρον και ελπίδα την ανακοίνωση για την επαναλειτουργία ενός προγράμματος που στόχο έχει να στηρίζει τη μετάφραση ελληνικών έργων προς ξένες γλώσσες.

«Φράσις» είναι το όνομα του προγράμματος που ανακοινώθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού, το οποίο φιλοδοξεί να προάγει το ελληνικό βιβλίο στο εξωτερικό. Σε αντίθεση με το προηγούμενο αντίστοιχο, αλλά δυστυχώς ανενεργό επί σειράν ετών, πρόγραμμα του ΥΠΠΟΤ, το «Φράσις» έχει δύο καινοτομίες: οι μεταφράσεις βιβλίων δεν περιορίζονται στη λογοτεχνική παραγωγή, ενώ η υλοποίηση του προγράμματος ανατίθεται στο Εθνικό Κέντρο Βιβλίου.

Τι πρέπει να θυμόμαστε για το πρόγραμμα «Φράσις»; Έχει ήδη τεθεί σε ισχύ από τις 9 Σεπτεμβρίου. Απευθύνεται σεεκδοτικούς οίκους, πανεπιστήμια, ιδρύματα και διεθνείς φορείς που είναι κάτοχοι των δικαιωμάτων του έργου που προτείνουν να μεταφραστεί. Καλύπτει όλα τα είδη του γραπτού λόγου από τη σύγχρονη αλλά και την παλαιότερη γραμματεία. Ο αρχικός προϋπολογισμός ανέρχεται στις € 150.000 ετησίως και προβλέπεται η συνολική επιχορήγηση του κόστους της μετάφρασης των επιλεγμένων έργων. Για περισσότερες πληροφορίες, επισκεφτείτε την ιστοσελίδα του προγράμματος που φιλοξενείται στον ιστότοπο του ΕΚΕΒΙ.

Advertisements

Συγγραφείς & Μεταφραστές: Ενημερωθείτε για τα πνευματικά σας δικαιώματα!

Intellectual Property RightsΣτις 9 Μαρτίου είχαμε την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε ένα εξαιρετικό 5ωρο σεμινάριο με θέμα «Δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, συγγραφείς & μεταφραστές: τι αλλάζει στο ψηφιακό περιβάλλον; » Το σεμινάριο συνδιοργάνωσαν το ΕΚΕΒΙ, στο πλαίσιο των δράσεων του Παρατηρητηρίου Ψηφιακού Βιβλίου, και ο Οργανισμός Πνευματικής Ιδιοκτησίας (ΟΠΙ), σε συνεργασία με την Εταιρεία Συγγραφέων.

Τι μας κάνει να λέμε ότι πρόκειται για ένα εξαιρετικό σεμινάριο; Πρώτον και κύριον: οι αναλυτικές, διαφωτιστικές και καλά τεκμηριωμένες εισηγήσεις που έκαναν η διευθύντρια του ΟΠΙ και οι δύο δικηγόροι – συνεργάτιδες του Οργανισμού: οι τρεις κυρίες περιέγραψαν με ενάργεια το νομικό πλαίσιο της πνευματικής ιδιοκτησίας στο αναλογικό και στο ψηφιακό περιβάλλον.

Δεύτερον, η άρτια διοργάνωση και η φιλοξενία στο ιστορικό κτήριο του Υπουργείου Πολιτισμού, στην οδό Μπουμπουλίνας.

Τρίτον, ο ωραίος διάλογος μεταξύ εισηγητών και κοινού, όπου υπήρχαν μεταφραστές, εκδότες και συγγραφείς, ο οποίος συντονίστηκε από το γενικό γραμματέα της Εταιρείας Συγγραφέων, κ. Κ. Κατσουλάρη καθώς και η κατατοπιστική παρέμβαση του κ. Άρη Πετρόπουλου, διευθυντή του Οργανισμού Συλλογικής Διαχείρισης Έργων του Λόγου, που μας ενημέρωσε για το ρόλο του ΟΣΔΕΛ.

Κι όλα αυτά δεν τα γράφουμε για να σας κάνουμε να ζηλέψετε, εάν δεν μπορέσατε να παρακολουθήσετε το σεμινάριο, αλλά για να σας παροτρύνουμε να ενημερωθείτε σχετικά, μέσω του ιστότοπου του ΕΚΕΒΙ, όπου φιλοξενούνται οι παρουσιάσεις. Συγκεκριμένα, μπορείτε να μάθετε ό,τι πρέπει να γνωρίζετε για το βασικό νομικό πλαίσιο (ποιος νόμος προστατεύει τα πνευματικά δικαιώματα, ποια είναι αυτά, πότε είναι πρωτότυπο ένα έργο, πόσο προστατεύεται κ.ά.) διαβάζοντας την παρουσίαση της κ. Ειρήνης Σταματούδη. Να δείτε τι πρέπει να προσέχετε σε μια σύμβαση εκμετάλλευσης έργου στο ψηφιακό περιβάλλον μελετώντας την εισήγηση της κ. Μαρίας–Δάφνης Παπαδοπούλου – εξαιρετική ιδέα ο δεκάλογος των συμβουλών της που θα βρείτε στο τέλος! Και, τέλος, να πληροφορηθείτε πώς μπορείτε να προστατεύσετε, με τεχνολογικά και νομικά μέσα, το έργο σας στο ψηφιακό περιβάλλον, μέσω της εισήγησης της κ. Μαρίας Σινανίδου.

Καλή σας ανάγνωση!

meta|φραση

Ψηφιοποιημένα λογοτεχνικά περιοδικά

Λογοτεχνικά ΠεριοδικάΣας έτυχε κάποια στιγμή να χρειαστείτε, για μια μετάφρασή σας ή μια εργασία σας, κάποιο μεταφρασμένο απόσπασμα λογοτεχνικού έργου; Η απλά και μόνο να θελήσατε να το διαβάσετε από αναγνωστικό ενδιαφέρον; Και μάλλον τότε διαπιστώσατε –για μια ακόμη φορά; –  πόσο δύσκολο ήταν να το βρείτε. Την επόμενη φορά που θα έρθετε αντιμέτωποι με το ίδιο πρόβλημα, θα έχετε πολλές πιθανότητες να βρείτε λύση αν ακολουθήσετε αυτόν το σύνδεσμο. Αναφερόμαστε στα Ψηφιοποιημένα Λογοτεχνικά Περιοδικά που φιλοξενεί το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου στον κόμβο του. Οχτώ σημαντικά λογοτεχνικά περιοδικά ανταποκρίθηκαν στην πρόσκληση του EKEBI και έτσι ξεκίνησε η ψηφιοποίηση του περιεχομένου των παλαιότερων τευχών τους έως την ημερομηνία που όρισε καθένα από αυτά.

Ο επισκέπτης έχει δύο δυνατότητες: είτε να περιηγηθεί στα τεύχη είτε να κάνει αναζήτηση βάσει των εξής κριτηρίων: επιλογή όλων των περιοδικών ή ενός συγκεκριμένου, όνομα συγγραφέα έργου, τίτλο έργου ή αναζήτηση σε όλο το περιεχόμενο του κειμένου. Τα βήματα που πρέπει να ακολουθήσετε είναι απλά, ωστόσο θα πρέπει να έχετε υπόψη σας ότι, για να είστε σίγουροι ότι έχετε εντοπίσει όλα τα ευρήματα, δεν θα πρέπει να περιοριστείτε σε μία και μόνο αναζήτηση του ονόματος του συγγραφέα ή του τίτλου του έργου. Δηλαδή, θα πρέπει να γράψετε το όνομα του συγγραφέα με λατινική γραφή αλλά και τη συνήθη ελληνική μεταγραφή του (π.χ. POE & ΠΟΕ). Εάν επιλέξετε να γράψετε τον τίτλο του έργου, καλύτερα να ξεκινήσετε από τον πρωτότυπο τίτλο και, αν δεν το βρείτε, τότε να ερευνήσετε με βάση τη γνωστή ελληνική μετάφρασή του. Η αναζήτηση σε όλο το περιεχόμενο του κειμένου θα σας βοηθήσει να βρείτε όσες αναφορές υπάρχουν στο συγγραφέα ή στο έργο που σας ενδιαφέρει σε άλλα κείμενα που φιλοξενούνται στα περιοδικά. Όταν εμφανιστούν τα αποτελέσματα της αναζήτησης, πατήστε τον αριθμό της σελίδας που εμφανίζεται αριστερά κάτω από τον τίτλο του περιοδικού για να διαβάσετε το έργο. Οι σκαναρισμένες σελίδες δεν προσφέρουν δυνατότητα αντιγραφής ή αποθήκευσης. Στις αναζητήσεις μας βρήκαμε μεταφράσεις ποιημάτων κυρίως αλλά και διηγημάτων ή θεατρικών έργων γραμμένων στις πιο δημοφιλείς ευρωπαϊκές γλώσσες. Κι επειδή ο θησαυρός αυτός είναι πολύτιμος για το μεταφραστή και τον ερευνητή, με χαρά διαβάζουμε στον ιστότοπο του EKEBI ότι «αποτελεί φιλοδοξία η συνέχιση του έργου στο πλαίσιο ενός ευρύτερου σχεδίου ψηφιοποίησης των ελληνικών λογοτεχνικών περιοδικών».

meta|φραση

Μετάφραση: εργαλείο διαπολιτισμικής επικοινωνίας

Η αλήθεια είναι πως δεν έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε άρθρα σχετικά με τη μετάφραση σε περιοδικά όπως το αμερικανικό Foreign Policy. “A New Great Wall” είναι ο τίτλος του εν λόγω κειμένου της Edith Grossman, της διακεκριμένης Αμερικανίδας μεταφράστριας σημαντικών λογοτεχνικών έργων από τη Λατινική Αμερική. Παραπέμποντας, με τον τίτλο της, στο Σινικό Τείχος που οικοδομήθηκε για να προστατευθεί η Κίνα από τις επιδρομές των εχθρικών φυλών, η αρθρογράφος αναλύει και σχολιάζει τη σπουδαιότητα της κρίσης που περνά η μετάφραση στον αγγλόφωνο χώρο. Ούτε λίγο ούτε πολύ, η Grossman διατυπώνει την άποψη ότι «είναι ακατανόητη η αντίσταση των σημαντικότερων εκδοτικών οίκων σε κάθε είδους μετάφραση», με αποτέλεσμα στη Βρετανία και στις Ηνωμένες Πολιτείες το ποσοστό των μεταφρασμένων βιβλίων ετησίως να ανέρχεται μόλις στο 2-3%! Δεν είναι εύκολο, επισημαίνει, να βρεθεί η αιτία για την τόσο χαμηλή μεταφραστική παραγωγή: οφείλεται στο περιορισμένο αναγνωστικό κοινό που ενδιαφέρεται για τις μεταφράσεις ή μήπως είναι περιορισμένοι οι αναγνώστες επειδή οι εκδοτικοί οίκοι των αγγλόφωνων χωρών τούς προσφέρουν τόσο λίγες επιλογές; Στη συνέχεια παραθέτει μια εξαιρετικά σαφή και στιβαρή επιχειρηματολογία που καταδεικνύει πόσο επικίνδυνες μπορεί να είναι οι συνέπειες αυτής της πρακτικής του απομονωτισμού. Αξίζει να διαβάσετε το πλήρες άρθρο στον ιστότοπο του περιοδικού.

Μετά από αυτό, πώς μπορούμε να μη νιώθουμε περήφανοι που μια μικρή χώρα όπως η Ελλάδα παρουσιάζει αυτή την εικόνα;

ΠΟΣΟΣΤΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΜΕΝΩΝ ΤΙΤΛΩΝ

  • 2006 > 43,6%
  • 2007 > 40,9%
  • 2008 > 43,1%

Τα ποσοστά των μεταφρασμένων βιβλίων (βάσει της σχετικής έρευνας του ΕΚΕΒΙ) αντιστοιχούν στο σύνολο της ελληνικής βιβλιοπαραγωγής και στην πράξη σημαίνουν ότι από τα 3.211 μεταφρασμένα βιβλία του 2003 έχουμε ανεβεί στις 4.205 βιβλία του 2008. Πλέον, σχεδόν 1 στα 2 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας είναι μεταφρασμένο κι αυτό δείχνει αφενός ότι ως λαός είμαστε ανοιχτοί στις γλώσσες και τις κουλτούρες άλλων λαών και αφετέρου ότι η μετάφραση είναι ένα πολύτιμο εργαλείο διαπολιτισμικής επικοινωνίας, που γκρεμίζει αόρατα τείχη.

%d bloggers like this: